Sa pemë nevojiten për të siguruar oksigjenin e mjaftueshëm për një njeri brenda një viti?

A keni menduar ndonjëherë se sa pemë do të duheshin për të prodhur oksigjenin e nevojshëm për një njeri brenda një viti? Sikur e dimë, pemët çlirojnë oksigjen kur përdorin energjinë që marrin nga rrezet e diellit, për të prodhuar glukozë nga dioksidi i karbonit dhe uji. Ashtu si të gjitha bimët, pemët e përdorin gjithashtu oksigjenin kur ato shpërbëjnë sërish glukozën për çlirimin e energjisë për të garantuar metabolizmin e tyre.

Mesatarisht gjatë një periudhe 24-orëshe, ato prodhojnë më shumë oksigjen se sa përdorin vetë. Duhen gjashtë molekula dioksidi karboni për të prodhuar një molekulë glukozë nga fotosinteza, dhe gjashtë molekula oksigjen çlirohen si një nga produktet. Nje molekulë glukozë përmban gjashtë atome karboni, kështu që shtimi i një molekule oksigjeni për çdo atom karboni i shtohet një peme. Një pemë e rritur panje mund të jetë rreth 12 metra e gjatë dhe peshon 2 ton, duke përfshirë rrënjët dhe gjethet. 

Nëse ajo rritet me 5 përqind çdo vit, do të prodhojë rreth 100 kg dru, nga të cilat 38 kg do të jenë karbon. Nëse pranojmë peshat relative molekulare të oksigjenit dhe karbonit, kjo barazohet me 100 kg oksigjen për çdo pemë në vit. Një njeri merr frymë rreth 9.5 ton ajër në një vit, por oksigjeni përbën vetëm rreth 23 përqind të këtij ajri, pra ne nxjerrjen pak më shumë se një të tretën e oksigjenit nga çdo frymëmarrje. Pra do të thotë një total prej rreth 740 kg oksigjen në vit, e cila është e barabartë me 7 ose 8 pemë.

Duhet ditur po ashtu që sasia e oksigjenit e prodhuar nga një pemë varet nga disa faktorë, por këtu janë disa llogaritje tipike.

Sipas Fondacionit Arbor, “një pemë me pemë të pjekur prodhon sa më shumë oksigjen në një sezon, sa 10 njerëz marrin frymë në një vit”. “Një pemë e vetme e pjekur mund të përthithë dioksidin e karbonit në një normë prej 48 lb / vit dhe lirimin e oksigjenit të mjaftueshëm prapa në atmosferë për të mbështetur 2 qenie njerëzore”. “Një hektarë pemësh çdo vit konsumon sasinë e dioksidit të karbonit ekuivalent me atë që prodhohet duke ngarë një makinë mesatare për 26,000 milje”.

Ja edhe disa llogaritje të tjera të cituara në lidhje me sasinë e oksigjenit të prodhuar nga një pemë:

“Nje akër e pemëve prodhon gjithashtu oksigjen të mjaftueshëm për 18 njerëz për të marrë frymë për një vit “ (New York Times)

“Mesatarisht, një pemë prodhon rreth 260 kilogram oksigjeni çdo vit. Dy pemë të pjekura mund të sigurojnë oksigjen të mjaftueshëm për një familje prej katër vetësh.” (Agjencia Kombëtare e Mjedisit e Kanadasë)“Prodhimi vjetor neto i oksigjenit (pas kontabilizimit për dekompozim) për hektar të pemëve (pemë 100%) kompenson konsumin e oksigjenit prej 19 personash në vit (tetë njerëz për hektarë të mbuluar me pemë), por shkon nga nëntë persona për hektar të mbulesës së kanionit (katër burra / mbulesa) në Minneapolis, Minnesota, deri në 28 njerëz / ha mbuluar (12 njerëz / ac mbuluar) në Calgary, Alberta “.(Shërbimi Pyjor i SHBA dhe Shoqëria Ndërkombëtare e Arborikulturës).

EC Ma Ndryshe realizoi një takim me zyrtarët e Drejtorisë së Shërbimeve Publike në Prizren

Gjatë këtij takimi, EC njoftoi zyrtarët përkatës me aktivitetet e realizuara në kuadër të projektit “Aktivizmi për të drejtat e njeriut”, ndërkohë që para tyre prezantoi edhe dokumentin mbi “Metodologjinë për monitorim dhe raportim mjedisor”, qëllimin e tij, si dhe përshkroi mjetet që përdoren për mbledhjen e të dhënave bazë për hartimin e këtij raporti.

Metodologjia për monitorimin dhe raportimin mjedisor është mjet pune që ka për qëllim udhëzimin hap pas hapi të ndërtimit të raportit rreth gjendjes mjedisore në territorin e Kosovës. Ky dokument adreson kornizën institucionale për planifikimin dhe menaxhimin mjedisor në nivelin qendror dhe nivelin lokal përkatësisht legjislacionin, kapacitetet njerëzore dhe teknike, ciklin e planifikimit dhe menaxhimin mjedisor, sistemet për menaxhimin me të dhënat mjedisore si dhe treguesit mjedisor për ndërtimin e pasqyrës rreth gjendjes së mjedisit në Kosovë.

26. januar – Međunarodni dan ekološkog obrazovanja

Ekološko obrazovanje je proces učenja koji povećava znanje i svest ljudi o životnoj sredini i srodnim izazovima, koji razvija potrebne veštine i stručnost, neguje stavove, motivaciju i obaveze za donošenje odgovarajućih odluka i preduzimanje odgovornih mera. Obrazovanje mlađe generacije je ključ za čistije i lepše Kosovo. Harmonija sa okolinom donosi sklad unutar same zajednice. Mlađa generacija treba da bude obrazovanija o životnoj sredini, jer priroda koja nas okružuje određuje ko smo mi, kao građani, studenti i ljudi. Ekološko obrazovanje razvija znanje učenika, da bi analiziralo probleme i pronašlo optimalna rešenja za glavne probleme koji su se danas pojavili u vezi sa životnom sredinom i perspektivom životne sredine. Širom razvijenog sveta godinama se naglasak stavlja na opremanje učenika najboljim znanjem i najboljim praksama zaštite životne sredine videći decu, ne samo sledećeg Sibirca, sa novim načinom razmišljanja i novim navikama za zaštitu čistog i stabilnog okruženja, kao i oni koji svojim rečima i postupcima od malih nogu mogu imati uticaj na roditelje, njihove porodice i zajednicu oko njih. GAC u nastavku aktivnosti za obrazovanje o životnoj sredini obezbeđuje materijal za nastavnike kao modul radionica sa temama zaštite životne sredine koji služi za razvoj aktivnosti za učenike škola na osnovnom nivou. Ovaj priručnik ima za cilj rezimiranje najbolje prakse ekološkog obrazovanja obeležavanjem ekološki važnih ekoloških dana kroz radionice sa učenicima devetogodišnjih škola.

January 26 – International Environmental Education Day

Environmental education is the learning process that increases people’s knowledge and awareness of the environment and related challenges, that develops the necessary skills and expertise, fosters attitudes, motivations, and commitments to take appropriate decisions and take responsible action.

Educating the younger generation is the key to a cleaner and more beautiful Kosovo. Harmony with the environment brings harmony within the community itself. The younger generation needs to be more educated about the environment, because the nature that surrounds us determines who we are, as citizens, students, and human beings. Environmental education develops students’ knowledge, to analyze problems and find optimal solutions to the major concerns that have emerged today for the environment and the environmental perspective.

Throughout the developed world for years a strong emphasis is being placed on equipping students with the best knowledge and best practices of environmental protection by seeing children not just the next Siberian with a new mindset and new habits for the protection of a clean and stable environment, as well as those who with their words and actions from an early age can have an impact on parents, their families and the community around them. GAC in the continuation of activities for environmental education, provides material for teachers, as a module of workshops with environmental themes that serves to develop activities for school students at the primary level.

This manual aims to summarize the best environmental education practice by marking environmentally important environmental days through workshops with nine-year school students.

Fushata T’i Japim Vendit Ngjyra

Fushata “T’i Japim Vendit Ngjyra” synon zgjerimin e hapësirave gjelbëruese në Kosovë përmes mbjelljes së 1.8 milionë drunjve, deri në vitin 2030. Kjo fushatë implementohet nga “Ta Pastrojmë Kosovën” dhe Komiteti Olimpik i Kosovës.

Powered By EmbedPress

Powered By EmbedPress

Powered By EmbedPress

Mbrojtja e mjedisit duhet të jetë prioritet i përhershëm e edhe gjatë pandemisë

Prishtinë, 11 gusht – Kryetarja e Kuvendit, Vjosa Osmani-Sadriu, bashkë me grupin e
deputetëve të përbërë nga Albena Reshitaj dhe Haxhi Avdyli nga Komisioni për Shëndetësi
dhe Mirëqenie Sociale, si dhe Hajrulla Çeku nga Komisioni për Bujqësi, Pylltari, Zhvillim
Rural, Infrastrukturë dhe Mjedis, vizituan sot Komunën e Mitrovicës së Jugut, në kuadër të
turit të ‘Vizitave të Gjelbra’.
Pas vizitës në Komunën e Obiliqit, kjo është vizita e dytë në terren e cila ka për qëllim që
përmes diskutimit të drejtpërdrejtë me qytetarët, të kuptohen nga afër dhe në mënyrë
përmbajtësore sfidat mjedisore e rrjedhimisht edhe ato shëndetësore me të cilat
ballafaqohen qytetarët në komunat e Kosovës.
Vizita filloi me takimin e përfaqësuesve të Kuvendit me Kryetarin e Komunës, z. Agim
Bahtiri, gjatë të cilit takim u diskutua për projektet e realizuara në fushën e mbrojtjes së
mjedisit, por edhe për sfidat e lindura gjatë pandemisë, si dhe masat e reja të ndërmarra
për adresimin e situatës me pandemi.
Në takimin e mbajtur me qytetarët, i cili, për shkak të rrethanave me pandeminë, është
kufizuar në një numër të reduktuar të qytetarëve, ishin prezentë përfaqësues të grupeve
rinore, organizatave që merren me çështje të mjedisit, si dhe përfaqësues të diasporës.

Me këtë rast, Kryetarja Osmani theksoi që: “Mjedisi nuk duhet të jetë prioritet vetëm në ditë
dhe në javë të caktuara. Mbrojtja e mjedisit duhet të jetë prioritet i përditshëm i të gjithëve,
qoftë i politikanëve apo qoftë i qytetarëve. Në Kosovë numri i qytetarëve që vdesin për
shkak të mjedisit të ndotur, në veçanti nga ajri i ndotur, është vërtet i madh. Duhet të
kuptojmë përfundimisht që shëndeti ynë është ngushtë i lidhur me shëndetin e mjedisit që
na rrethon, andaj, nëse nuk sigurohemi të mbrojmë të parën atëherë rrezikojmë edhe të
dytën. Një dëshmi aktuale e kësaj është edhe pandemia me të cilën po ballafaqohemi e që
ka konfirmuar lidhjen e ngushtë që ka njeriu me natyrën”.
Nga Komisioni për Shëndetësi dhe Mirëqenie Sociale, Albena Reshitaj dhe Haxhi Avdyli
theksuan se përveç angazhimit të institucioneve, është e nevojshme të mobilizohen edhe të
rinjtë të cilët me kontributin e tyre shkencor mund të ndihmojnë që politikat mjedisore si dhe
ato shëndetësore, të jenë të bazuara në statistika dhe evidencë të mjaftueshme nga terreni.
Në këtë drejtim, Hajrulla Çeku nga Komisioni për Bujqësi, Pylltari, Zhvillim Rural,
Infrastrukturë dhe Mjedis, theksoi se qytetarët kanë rol tejet të madh në atë se si do të
zhvillohen politikat mjedisore në vend, duke qenë vigjilentë ndaj veprimeve të politikbërësve
dhe duke kërkuar llogaridhënie nga ta për angazhimin apo mos angazhimin e tyre në këtë
drejtim.
Në takim, qytetarët u njoftuan edhe për inicimin e formimit të një komisioni hetimor për
menaxhimin e lumenjve dhe kryesisht për ndërtimin e hidrocentraleve, të cilat po e
dëmtojnë në mënyrë serioze mjedisin në pjesë të ndryshme të Kosovës.
Takimi u mirëprit nga qytetarët e Komunës së Mitrovicës së Jugut, të cilët folën për
shqetësimet e tyre në lidhje me mjedisin në atë komunë si dhe propozuan nisma të
ndryshme që do të duhet të mbështeteshin edhe nga Kuvendi.
Në mes tjerash u trajtua me vëmendje të veçantë çështja e ndotjes industriale dhe
mostrajtimi i duhur i mbeturinave industriale, që drejtpërdrejtë po afekton shëndetin e
qytetarëve, e sidomos të pakicave në hapësira të caktuara të Komunës së Mitrovicës së
Jugut.
Ndërsa, qytetarët shfrytëzuan rastin që të flasin edhe për nevojën për gjelbërim të
hapësirave, promovim të riciklimit dhe luftimin e përdorimit të qeseve të plastikës, por edhe
nevojën për bashkëpunim më të thellë në mes të nivelit lokal dhe qendror, për adresim të
përbashkët dhe më adekuat të sfidave mjedisore.
Pas takimit me qytetarët, përfaqësuesit e Kuvendit vizituan edhe Fafos-in, për të diskutuar
mbi sfidat e lindura nga mostrajtimi i duhur i mbeturinave industriale.
‘Vizitat e gjelbra’ do të vazhdojnë edhe në komuna të tjera të Kosovës në muajt në vijim.


“http://ekonomia-ks.com/sq/politike/mbrojtja-e-mjedisit-duhet-te-jete-prioritet-i-perhershem-e-
edhe-gjate-pandemise”

Ku përfundojnë mbeturinat e pajisjeve mbrojtëse dhe mbetjet medicinale për

COVID-19?

Stafi mjekësor dhe organizatat e ndryshme joqeveritare për mbrojtjen e mjedisit kanë shprehur shqetësimin e tyre për rrezikshmërinë e qytetarëve nga prania e pajisjeve dhe produkteve mjekësore, që përdoren për mbrojtjen dhe trajtimin e pacientëve të sëmurë me COVID-19, në ambiente të ndryshme në Kosovë.

Pas vendimit të Qeverisë së Kosovës për përdorimin e maskave dhe dorezave për parandalimin e përhapjes së coronavirusit, është rritur sasia e mbeturinave të tyre jashtë kontejnerëve.

Nga organizata “Ta pastrojmë Kosovën”, e cila merret me ruajtjen dhe mbrojtjen e mjedisit, thonë se pas shpalljes së pandemisë nuk është vërejtur ndonjë aktivitet shtesë nga organet kompetente që t’i trajtojnë në mënyrë të veçantë këto mbetje.

Luan Hasanaj, drejtor ekzekutiv në këtë organizatë, thotë se në këtë mënyrë po rrezikohet shëndeti i qytetarëve dhe vullnetarëve të kësaj organizate, që merren me pastrimin e hapësirave të ndryshme të Kosovës.

“Ne u sugjerojmë autoriteteve shëndetësore që të vendosin shporta dhe kontejnerë të veçantë për të gjitha medikamentet mjekësore që përdoren për trajtimin e personave të sëmurë me COVID-19, mirëpo edhe atyre që shkojnë për të kërkuar trajtim. Duhet të ketë kosha të veçantë për mbeturina. Pastaj, edhe kompanitë, të cilat merren me menaxhimin e mbeturinave, duhet t’i trajtojnë këto në mënyrë të veçantë”, thotë Hasanaj për Radion Evropa e Lirë.

Por, në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës (QKUK) pohojnë se të gjitha mbetjet medicinale, duke përfshirë edhe rrobat mbrojtëse njëpërdorimshme kundër COVID-19, trajtohen në impiantin për trajtimin e mbetjeve medicinale – impiant ky që ekziston në kuadër të QKUK-së.

Mehdi Krasniqi, shef i sektorit të shërbimeve teknike në QKUK, tregon se në këtë impiant trajtohen edhe mbetjet medicinale të Qendrave të Mjekësisë Familjare.

“Në këtë impiant bëhet trajtimi i të gjitha mjeteve medicinale, si; shiringa, infuzione, rrobat mbrojtëse dhe gjëra tjera. Së pari, grimcohen përmes aparaturës përkatëse, pastaj përmes avullit deri në 180 gradë Celsius bëhet sterilizimi i tyre. Nga sasia e përgjithshme e mbetjeve medicinale, pas trajtimit mbetet vetëm 1/3 e sasisë. Sterilizohen dhe dalin si mbeturina të zakonshme. Më pas trajtohen nga kompania ‘Pastrimi’ që i grumbullon ato dhe i hedh në deponi përkatëse”, shpjegon Krasniqi.

Kompania Rajonale e Mbeturinave “Pastrimi” në Prishtinë është kompani publike, e cila merret me grumbullimin, bartjen dhe menaxhimin e mbeturinave në Prishtinë dhe në gjashtë komuna të tjera të Kosovës.

Zyrtarë të kësaj kompanie nuk kanë informacione zyrtare se në çfarë forme trajtohen këto mbeturina.

Arbnora Ademi, zëdhënëse në kompaninë “Pastrimi”, në një bisedë për Radion Evropa e Lirë thotë se kompania bën grumbullimin e mbeturinave edhe në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës, në institucione tjera shëndetësore dhe shumë herë has në maska, doreza dhe pajisje tjera mbrojtëse, që, sipas saj, paraqesin rrezik për shëndetin e punëtorëve.

Grumbullimi i mbeturinave, thotë ajo, është duke u bërë në mënyrë të rregullt sikur para pandemisë.

“Ne kemi marrëveshje me Qendrën Klinike Universitare të Kosovës për grumbullimin e mbeturinave. Mirëpo, sa i përket gjendjes së tanishme me COVID-19 për masat mbrojtëse, nuk kemi asnjë marrëveshje konkrete. Ne bëjmë largimin e atyre mbeturinave në hapësirat e QKUK-së gjatë 24 orëve. Ka maska, doreza, pajisje mbrojtëse të stafit mjekësor, ka produkte mjekësore që punëtorët e kompanisë ‘Pastrimi’ i largojnë. Ne nuk e dimë ku përfundojnë ato mbeturina, a përfundojnë në ndonjë kompani tjetër apo përfundojnë në kontejnerët e kompanisë sonë për të cilët kryejmë shërbimin…”, thotë Ademi.

Pas grumbullimit nga kompania “Pastrimi”, mbeturinat, çfarëdo qofshin ato, dërgohen në deponinë e mbeturinave në Mirash të Komunës së Obiliqit.

Kjo deponi menaxhohet nga Kompania për Menaxhimin e Deponive në Kosovë. Kryeshefi ekzekutiv i kësaj kompanie, Abdullah Haxhiu, thotë se nuk ka informacione nëse në mbeturinat e deponuara ka pajisje dhe produkte mjekësore.

“Ne nuk kemi mekanizëm që të identifikojmë a janë duke ardhur produkte mjekësore. Ne e provojmë me forma klasike, përmes mjeteve të dorës, për të parë nëse ka këso lloj mbeturinash. Por, është shumë problem, për shkak se ato, në shumicën e rasteve, vijnë në thasë të ndryshëm dhe është problem të identifikohen. Kështu që, e gjithë sasia e mbeturinave mbulohet me dhe”, thotë Haxhiu.

Por, sipas përfaqësuesit të kësaj kompanie, mbeturinat e tilla mund të jenë të rrezikshme për punëtorët e këtyre kompanive, por edhe mbledhësit ilegalë.

Përveç mbetjeve medicinale në hapësirat e qendrave shëndetësore, Luan Hasanaj, nga organizata joqeveritare “Ta Pastrojmë Kosovën”, thotë se në Kosovë është një ndotje enorme e mjedisit nga përdorimi i maskave, dorezave, shisheve të dezinfektueve dhe pajisjeve tjera mbrojtëse personale, që hidhen nga qytetarët e pandërgjegjshëm.

“Ne, gjatë aktiviteteve të përditshme, kemi vërejtur se këto pajisje hidhen pa kontroll në shumë hapësira. Pra, shihet një prezencë shumë e madhe, qoftë e maskave, e dorezave, por edhe e medikamenteve, të cilat qytetarët i hedhin pa kontroll”, thotë Hasanaj.

Nga prania e këtyre pajisjeve në rrugë, mundësia e përhapjes se virusit ekziston, thotë infektologu Arben Vishaj.

“Hedhja e maskave në ambiente të hapura është një procedurë e rrezikshme që mund të çojë te përhapja e infeksionit. Më së shumti të rrezikuar janë punëtorët komunalë që i grumbullojnë këto mbeturina dhe fëmijët. Hedhja e maskave, përveçse është veprim i pahijshëm, është sjellje që e dëmton seriozisht shëndetin e njerëzve tjerë, kur dihet fakti se virusi mund të qëndrojë në përmbajtje të tekstilit me ditë të tëra”, thotë Vishaj.

Në kuadër të masave për parandalimin e përhapjes së pandemisë COVID-19, Qeveria e Kosovës, më 28 korrik, 2020, ka marrë vendim, në bazë të të cilit të gjithë banorët e Republikës së Kosovës obligohen që t’i bartin maskat në fytyrë në të gjitha veprimtaritë jashtë shtëpive/banesave të tyre.

Nëse nuk respektohen këto masa, qytetarët mund të ndëshkohen në bazë të Ligjit për Parandalimin dhe Luftimin e Pandemisë COVID-19, i cili është miratuar nga mesi i këtij muaji në Kuvendin e Kosovës.

Në bazë të këtij ligji, i cili të mërkurën është publikuar në gazetën zyrtare, thuhet se ”personi fizik që nuk respekton vendimin për mbajtjen e maskës dhe mbajtjen e distancës, dënohet me gjobë 35 euro”.

https://telegrafi.com/ku-perfundojne-mbeturinat-e-pajisjeve-mbrojtese-dhe-mbetjet-medicinale-per-covid-19/

Bëhet shenjëzimi i rezervateve strikte të natyrës!

14.08.2020- Duke marrë për bazë rëndësinë që kanë Rezervatet Strikte të Natyrës për mbrojtën e vlerave
natyrore, ekosistemeve të rralla dhe llojeve të veçanta të florës dhe faunës, Agjencia për Mbrojtjen e
Mjedisit të Kosovës, konkretisht Instituti i Kosovës për Mbrojtjen e Natyrës, gjatë vitin 2020, në kuadër të
projektit për shenjëzimin e zonave të mbrojtura ka bërë shenjëzimin e Rezervateve Strikte, që janë pjesë e
listës së zonave të mbrojtura në Kosovë.
 
Projekti është realizuar në rezervatet strikte që shtrihen në dy Parqet Kombëtare “Sharri” dhe “Bjeshkët e
Nemuna”, si dhe në pjesëtë tjera të territorit të Kosovës, përfshirë edhe pjesën veriore të vendit dhe ka për
qëllim ngritjen e vetëdijes për rëndësinë që ka mbrojtja dhe ruajtja e trashëgimisë natyrore përmes
vendosjes së njoftimeve zyrtare në këto zona për publikun e gjerë dhe për vizitorët e turistët.
 


Përndryshe Rezervatet Strikte të Natyrës janëzona të tokës ose ujit të pandryshuara ose shumë pak
të ndryshuara dhe janë të dedikuar ekskluzivisht për ruajtjen e natyrës së paprekur, hulumtimeve
shkencore të lëmisë biologjike, përcjelljen e gjendjes së natyrës si dhe arsimimit në rastet kur nuk e
rrezikojnë zhvillimin e lirshëm të proceseve natyrore.
 
Bazuar në kriteret e Unionit Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës – IUCN-së, Rezervatet Strikte hyjnë në
kategorinë e parë të mbrojtjes.

Rezervatet Strikte të shpallura në Kosovë, kanë vlera të shumta dhe çdo dëmtim i tyre mund të jetë i pakompenzueshëm. Prandaj, mbrojtja e tyre është shumë e nevojshme, sepse vlerat e tilla janë të rëndësishme jo vetëm për faktin se paraqesin bazën e informatave shkencore, por edhe për aspektet kulturore dhe historike.

https://www.ammk-rks.net/?page=1,7,554