Zyra Kombëtare e Auditimit (ZKA) ka filluar auditimin e performancës në fushën e energjisë dhe mjedisit

Zyra Kombëtare e Auditimit (ZKA) ka filluar auditimin e performancës në fushën e energjisë dhe mjedisit me temën “Sistemi i licencimit të hidrocentraleve dhe ndikimi i tyre në mjedis dhe ujëra (2015 – 2021)”. Trajtimi i kësaj teme të auditimit është me rëndësi të veçantë pasi që shfrytëzimi i ujërave për prodhimin e energjisë elektrike duhet të bëhet në mënyrën e duhur duke mos ndikuar në cilësinë dhe rrjedhën e ujërave.

Raportimet e ndryshme në media dhe hulumtimet fillestare në fazën e planifikimit në këtë fushë tregojnë se ka indikacione që procesi i licencimit të hidrocentraleve karakterizohet me mangësi dhe mungesë të transparencës. Poashtu ka indikacione për moskoordinim mes palëve përgjegjëse gjatë procesit të licencimit, mungesë të mbikëqyrjes së duhur nga institucionet përgjegjëse që për pasojë mjedisi mund të rrezikohet nga kjo veprimtari. Ndikimi që ka kjo veprimtari në mjedis dhe treguesit fillestar të problemeve në këtë fushë kanë shërbyer që ZKA-ja të fillojë këtë auditim.

Objektivë e këtij auditimi është vlerësimi i dhënies së licencave për hidrocentralet dhe aktivitetet e institucioneve publike për mbrojtjen e mjedisit nga veprimtaria e hidrocentraleve. Qëllimi kryesor i këtij auditimi është që të kontribuojë në përmirësimin e procesit të licencimit dhe të sigurojë se shfrytëzimi i ujërave bëhet në mënyrë më efikase dhe efektive duke arritur qëllimin e synuar dhe të sigurohet mbrojtja e ujërave dhe mjedisit.

Procesit të auditimit do t’i nënshtrohen Zyra e Rregullatorit të Energjisë; Ministria e Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës; Ministria e Ekonomisë si dhe komuna e Dragashit, Mitrovicës, Deçanit dhe komuna e Shtërpcës. Poashtu, auditimit mund t’i nënshtrohen edhe Agjencia e Pyjeve të Kosovës dhe Ministria e Kulturës Rinisë dhe Sportit varësisht nëse kanë ndërlidhje me fushën e audituar. Në kuadër të këtyre institucioneve fokus i auditimit do të jenë departamentet e lëshimit të lejeve dhe departamentet e inspektoratit lidhur me ndikimin në mjedis dhe ujëra. Fushëveprimi do të fokusohet te dhënia e licencave për hidrocentralet përgjatë viteve 2015 -2020 dhe ndikimi i tyre në mjedis dhe ujëra.

Qëllimi kryesor i ndërtimit të hidrocentraleve në Kosovë është arritja e cakut prej 25% krahas marrëveshjes së Direktivës së vendosur të BE-së 2019/32/EC për prodhimin e energjisë së ripërtëritshme deri në vitin 2020 duke zvogëluar ndikimin në mjedis dhe ujëra. Në Kosovë përgjatë viteve 2015–2020 janë ndërtuar rreth 20 hidrocentrale të vogla të cilat ofrojnë një kapacitet të prodhimit rreth 86 MW. Hidrocentralet duhet të ndërtohen në koncesion me institucionet publike, të pajisen dhe të zbatojnë rregullat dhe kriteret e lejeve mjedisore me qëllim të mbrojtjes së ujërave dhe mjedisit dhe të sigurojnë cilësinë e prurjes së ujërave dhe rrjedhën e tyre.

Aktivitetet e secilit institucion përgjegjës për ndërtimin e hidrocentraleve dhe funksionalizimin e tyre me qëllim të prodhimit të energjisë elektrike duhet të zhvillohen në pajtim me parimet e pajtueshmërisë, ekonomisë, efikasitetit dhe efektivitetit. Po ashtu të ofrojnë transparencë dhe trajtim të barabartë për operatorët ekonomik të cilët synojnë shfrytëzimin e ujërave për prodhim të energjisë.

ZKA-ja është e përkushtuar të kryej tema relevante dhe të rëndësishme për Kuvendin e Kosovës dhe qytetarët duke ofruar rekomandime të dobishme për mbrojtjen e mjedisit dhe fuqizimin e sundimit të ligjit në Kosovë.

Dorëzohet kallëzim penal për degradimin e ujëvarës dhe parkut të Mirushës

OJQ Qytetarët Aktivë ka dorëzuar kallëzim penal lidhur me degradimin e Monumentit Natyror “Ujëvarat dhe Parku i Mirushës“ e shpallur si zonë e veçantë, lidhur me projektin: Pastrimi i Ambientit dhe rregullimi i stazës për këmbësor dhe biçikleta me ndriçim dhe pushimore prej rrugës regjionale Klinë-Gjakovë deri te Ujëvara e Mirushës, raporton Ekonomia Online.

Flutura Zymi nga kjo organizatë tha se zyrtarët e përfshirë të Komunës së Klinës dhe Ministrisë së Mjedisit, Planifikimit Hapësinor, Infrastrukturës MMPHI, me veprimet dhe mosveprimet e tyre kanë kryer vepra penale të degradimit ose shkatërrimit të mjedisit sipas nenit 338 të Kodit Penal të Kosovës, lejimit të kundërligjshëm të instalimeve që ndotin mjedisin neni 340, keqpërdorimit të besimit neni 330 si dhe keqpërdorimit të pozitës apo autoritetit zyrtar të sanksionuar me neni 414 të Kodit Penal.

“Projekti i iniciuar nga Komuna e Klinës me datën 19.07.2019 nuk parashihet në planin hapësinor të Mirushës, nuk ka pasur as debat publik dhe as vendim nga Kuvendi i Kosovës apo Kuvendi Komunal, më pastaj me datën 31.07.2019 MMPHI autorizon projektin me fillimin dhe realizimin e procedurave të prokurorimit, me shumë 384 00 euro pa leje mjedisore, pa leje ndërtimi, pa vlerësim të ndikimit në mjedis pa raport mjedisor si dhe pa rekomandimet e Institutit të Kosovës për Mbrojtjen e Natyrës dhe njëkohësisht projekti nuk ka vlerësim të pranueshmërisë për rrjetin ekologjik i cili është i detyrueshëm sipas Ligjit për Mbrojtjen e Natyrës”.

Sipas saj, projekti në fjalë ka degraduar zonën 1 dhe 2 e cila është zonë strikte, kanë ndërhyrë në shtegun ekzistues në gjerësi prej 2 metra duke e degraduar në 10 deri 15 metra për 2.3 km, ndërhyrje e cila ka ndikuar në karakteristikat  dhe vlerat për të cilat Mirusha është shpallur Monument Natyror sipas Nenit 14 të Ligjit për mbrojtjen e Natyrës, raporton EO.

Ambasadorja suedeze në Kosovë, Karin Hernmarck: Ajri i ndotur ka pasoja të rënda shëndetësore

Cilësia e ajrit ka rëndësi jetike për shëndetin e qytetarëve të Kosovës

Ambasada e Suedisë në Kosovë ka filluar fushatën e tretë radhazi ‘Të flasim për ajrin ‘ në bashkëpunim me platformën e gazetarisë së gjelbër ‘BB Green Kosova’.

‘Le të flasim për ajrin’, është fushatë e organizuar nga Ambasada e Suedisë në Kosovë, me ideatoren dhe krijuesen e fushatës digjitale të nisur që në vitin 2019, vetë ambasadoren Karin Hernmarck.

Fushata do të shtrihet në aspektin medial dhe digjital, nëpër rrjetet sociale, me ç’rast, këtë vit, qëllimi i fushatës ishte, që përmes storieve të gazetarëve, intervistave dhe raportimeve të përditshme të sjellin më afër qytetarëve, por edhe të vetë politikanëve, rëndësinë që ka cilësia e ajrit, por edhe pasojat nga ndotja e tij.

Ne duhet të flasim për ajrin, për ndotjen e tij, që e shkaktojnë për çdo ditë termocentralet, sidomos gjatë dimrit, këtu në Kosovë, dhe në përgjithësi, nga lëndet djegëse apo nga ndotës të tjerë.

Fushata ka filluar më 1 dhjetor dhe do të vazhdojë deri më 28 shkurt të vitit 2022, kurse gjatë këtyre ditëve, çdo javë do të publikohen intervista të profileve të ndryshme duke treguar se çfarë dëmesh sjellë vazhdimisht, ajri i ndotur në aspektin shëndetësor dhe atë mjedisor.

Veçoria e edicionit të tretë është se, përveç përfshirjës së gazetarëve të gjelbër nga Kosova në këtë fushatë, do të raportojë nga Suedia edhe gazetari Lennart Berggren, i cili do të fokusohet në teknikat suedeze të ngrohjes dhe të izolimit të shtëpive. Pra, përveç që do të flasim për gjendjen, gjatë fushatës do të vijnë edhe disa zgjidhje suedeze, në këtë aspekt.

Shkatërrimi i objektit me tjegulla azbesti nga NBP-ja, Ministria e Mjedisit publikoi rezultatet e analizave të kryera në Gjermani

Shkatërrimi i azbestit nga objektet në Lagjen Lakrishtë, të Prishtinës nga Ndërmarrja Publike Banesore i përket shkallës së 3-të (20%), të mbetjeve kancerogjene me rrezikshmëri shumë të lartë kontaminimi.

Ministria e Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës ka publikuar rezultatin e bërë në një laborator në Gjermani.

“Me qëllim të shqyrtimit të rezultatit të analizave për Azbestin e shkatërruar në Lakrishtë nga Ndërmarrja Publike Banesore, me datë 15.10.2021, kemi dërguar materialin e Azbeztit në Laboratorin e Gjermanisë, me ç’rast është bërë ekzaminimi mikroskopik i skanimit të mostrës së Azbestit sipas udhëzimit “VDI 3866 dhe CRB REM PA”, thuhet në njoftim.

Te qeveria e Kosovës mund ta takoni dinosaurin Dino

Sot në ora 17:00 te ndërtesa e qeverisë së Kosovës bëhet projektimi i siluetës së dinosaurit në vazhden e fushatës “Mos Zgjidh Shfarosjen”.

Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillim (UNDP) në Kosovë së bashku me Zyrën e Kryeministrit do të projektojnë një siluetë dinosauri në ndërtesën e Qeverisë për të shënuar mbylljen e samitit global të klimës COP26 dhe promovuar fushatën globale për ndryshimet klimatike të titulluar Mos Zgjidh Shfarosjen.

Përfaqësuese e Përhershme e UNDP-së Maria Suokko së bashku me Ulrika Richardson Koordinatore e OKB-së për Zhvillim, përfaqësues të komunitetit diplomatic dhe përfaqësues nga zyyra e kryeministrit, presidencës,deputet, ministria do të jenë të pranishëm për projekcionin e Dinos në muret e ndërtesës.

Qëllimi i fushatës globale njëvjeçare është të rrisë ndërgjegjësimin mbi urgjencën për t’u larguar nga përdorimi i lëndëve djegëse fosile dhe kalimi në energji më të pastër dhe një nga karakteristikat kryesore të saj është personazhi i Frankie the Dino (Dinosauri Frenkie), i cili, në emër të specieve të tij, dërgon një mesazh se ne duhet të veprojmë tani – përpara se kërcënimi i zhdukjes së njerëzimit të bëhet realitet.

Në ngjarje do të jetë i pranishëm edhe Dino i punuar në Kosovë për bashkëbisedim dhe fotografim me pjesëmarrësit./BB Green Kosova

Raporti i BE -së për Kosovën 2021, gjetjet mbi mjedisin dhe ndryshimet klimatike

Kosova është në një fazë të hershme të përgatitjes për mjedisin dhe ndryshimet klimatike. Progres i limituar u arrit gjatë periudhës raportuese, veçanërisht në raportimin mjedisor dhe monitorimin e cilësisë së ajrit. Në mënyrë që të harmonizohet me Axhendën e Gjelbër për qëllimet e Ballkanit Perëndimor, Kosova duhet të rrisë angazhimin e saj politik për të adresuar degradimin e mjedisit dhe sfidat e ndryshimeve klimatike. Të gjitha rekomandimet nga raporti i mëparshëm janë ende në pritje. Në vitin e ardhshëm Kosova në veçanti duhet:

  • të krijoj një sistem efektiv të monitorimit të ujit, publikimi i të dhënave dhe ndërmarrja e masave urgjente dhe të përhershme për të zvogëluar ndotjen e ajrit dhe ujit;
  • vazhdimin e rritjes së mbulimit të mbetjeve të grumbulluara, veçanërisht me futjen e ndarjes së mbetjeve dhe riciklimit, futja e masave të ekonomisë rrethore për të reduktuar mbetjet dhe për të trajtuar në mënyrë efektive çështjen e depozitimeve të paligjshme;
  • të zbatojë dispozitat ligjore për përgjegjësinë mjedisore, dëmin dhe krimin;
  • kijimi dhe fillimi i një fushate të përhershme për ngritjen e vetëdijes publike për mbrojtjen e mjedisit;
  • zbatimi i strategjinë së ndryshimeve klimatike dhe planin e veprimit për ndryshimet klimatike, përgatitni një udhërrëfyes për përafrimin me Axhendën e Gjelbër për Ballkanin Perëndimor dhe acquis klimatike, miratoni një Plan Kombëtar të Energjisë dhe Klimës, në përputhje me kërkesat e Komunitetit të Energjisë dhe filloni hartimin e strategji afatgjatë të dekarbonizimit.

Ndotje e lartë nga termocentralet e qymyrit në Kosovë

Ndotja nga termocentralet e qymyrit në Kosovë kishte rritje në vend që të kishte ulje gjatë vitit 2020, kështu sipas raportit të publikuar sot nga CEE Bankwatch Network dhe Qendra për Kërkime mbi Energjinë dhe Ajrin e Pastër (CREA), në bashkëpunim me Balkan Green Foundation.

Ndryshe nga vendet e tjera në rajon, ku dioksidi i sulfurit është problemi më i madh, në Kosovë shkeljet më të larta vijnë nga emetimet e pluhurit. Në vitin 2020 këto arritën 4.25 herë mbi kufirin ligjor, në 5,867 ton, një rritje e konsiderueshme nga 5,042 ton të emetuara përgjatë viteve 2018 – 2019.

Të dhënat ende nuk janë bërë publike. Njësia Kosova B2 emetoi 6.64 herë mbi kufirin e lejuar, duke e bërë atë ndotësin më të madh.

Emetimet e sulfurit ishin gjithashtu 1.8 herë mbi limitin e lejuar në vitin 2020, me 19,987 ton gjithsej. Kjo ishte një rritje e konsiderueshme në krahasim me vitin 2018 (14,232 ton), pavarësisht një numri të krahasueshëm të orëve të punës.

Kosova kishte shkeljen më të madhe të kufijve të oksidit nitrik në vitin 2020, 1.65 herë më shumë sesa ishte e lejuar. Emetimet gjithashtu u rritën ndjeshëm gjatë viteve 2018 dhe 2020 – duke arritur në 22,846 ton, gati 3,700 ton më shumë se në 2018.

Direktiva për termocentralet e mëdha me djegie të brendshme – një direktivë e BE-së për të zvogëluar emetimet e substancave të rrezikshme, e përshtatur për vendet që janë palë në Traktatin e Komunitetit të Energjisë – i kërkon ligjërisht këtyre vendeve që të frenojnë ndotjen e ajrit nga termocentralet e tyre që nga viti 2018.

Megjithatë, siç gjen raporti, në vitin 2020, 18 termocentralet e qymyrit të Ballkanit Perëndimor lëshuan dy herë e gjysmë më shumë dioksid sulfuri sesa të gjithë 221 termocentralet me qymyr të BE-së së bashku.

Komunikatën e plotë për media mund të e gjeni këtu.

Biodiversiteti dhe ndikimi në mjedis

Biodiversiteti e bën tokën të banueshme. Kjo poashtu ndihmon sidomos tek mbijetesa e kafshëve, zvarranikëve si dhe shpezëve. Ekosistemet e biodiversitetit ofrojnë zgjidhje të bazuara në natyrë që na mbrojnë nga fatkeqësitë natyrore si përmbytjet dhe stuhitë, filtrojnë ujin tonë dhe rigjenerojnë tokat tona.

Pastrimi i mbi 35% të pemëve të larta në botë për aktivitetet njerëzore ka vënë gjithnjë e më shumë njerëzit dhe shtëpitë e tyre në rrezik nga përmbytjet dhe ngritja e nivelit të detit. Nëse këto pemë të larta rrënjësore nuk do të ekzistonin, 18 milionë njerëz të do të përmbyteshin çdo vit (një rritje prej 39%) dhe dëmet vjetore të pronës do të rriteshin me 16% (82 miliardë dollarë).

Mbrojtja dhe rivendosja e ekosistemeve natyrore është jetike për ti luftuar ndryshimet klimatike. Zgjidhjet e bazuara në natyrë mund të sigurojnë 37% të zbutjes me kosto efektive të CO2, të nevojshme deri në vitin 2030, për ta ruajtur ngrohjen globale brenda 2 °C.

Ekosistemet natyrore ofrojnë bazat për rritjen ekonomike, shëndetin dhe prosperitetin e njerëzve. Fati ynë si specie është i lidhur thellë me fatin e mjedisit tonë natyror.

Ndërsa ekosistemet po kërcënohen gjithnjë e më shumë nga aktiviteti njerëzor, njohja e përfitimeve të biodiversitetit është hapi i parë për të siguruar që ne të kujdesemi për të. Ne i dimë çështjet e biodiversitetit. Tani, si shoqëri, ne duhet ta mbrojmë atë dhe duke vepruar, atëherë do ti mbrojmë interesat tona afatgjata.

Në foto ilustrimi e paraqet rëndësinë e biodiversitetit në relacion me mjedisin përreth.

Marrë nga Forumi Ekonomik Botëror.

Janë shqiptuar 377 gjoba mandatore për ndotësit e mjedisit gjatë muajve Mars – Korrik 2021

Numri i Gjobave Mandatore të Udhëzimit Administrativ, nr. 06/2018 të shqiptuara për periudhën pesë mujore (Mars, Prill, Maj, Qershor dhe Korrik 2021) për ndotësit e mjedisit është gjithsej 377. Përveq Gjobave Mandatore disa nga komunat kanë dërguar fletëparaqitje për Gjykatë, Procese Verbale dhe Kërkesa për Gjykatë në kuadër të qështjeve mjedisore, si vijion:

𝐾𝑜𝑚𝑢𝑛𝑎 𝑒 𝐿𝑖𝑝𝑗𝑎𝑛𝑖𝑡: 2 𝑓𝑙𝑒𝑡ë𝑝𝑎𝑟𝑎𝑞𝑖𝑡𝑗𝑒 𝑝ë𝑟 𝐺𝑗𝑦𝑘𝑎𝑡ë.

𝐾𝑜𝑚𝑢𝑛𝑎 𝑒 𝑅𝑎ℎ𝑜𝑣𝑒𝑐𝑖𝑡: 2 𝑑𝑒𝑛𝑖𝑚𝑒 𝑝ë𝑟 𝑘𝑢𝑛𝑑ë𝑟𝑣𝑎𝑗𝑡𝑗𝑒 𝑝ë𝑟 𝑘𝑟𝑖𝑗𝑖𝑚𝑖𝑛 𝑒 𝑑𝑒𝑝𝑜𝑛𝑖𝑣𝑒 𝑖𝑙𝑒𝑔𝑎𝑙𝑒.

𝐾𝑜𝑚𝑢𝑛𝑎 𝑒 𝑃𝑟𝑖𝑧𝑟𝑒𝑛𝑖𝑡: 33 𝑃𝑟𝑜𝑐𝑒𝑠𝑒 𝑉𝑒𝑟𝑏𝑎𝑙𝑒, 17 𝐴𝑘𝑡𝑣𝑒𝑛𝑑𝑖𝑚𝑒, 1 𝑘ë𝑟𝑘𝑒𝑠ë 𝑝ë𝑟 𝐺𝑗𝑦𝑘𝑎𝑡ë.

Informata shtesë:

Inspektorja e mbrojtjes së Mjedisit nga Komuna e Ferizajit, Nazlime Sejdiu, tha se fluksi i madh i mërgimtarëve ka ndikuar që konsumi te rritet dhe me këtë të fundit të shtohet sasia e mbeturinave përderisa kapacitetet e kompanive të pastrimit janë të vogla. Ajo poashtu potencoi se nga java e ardhshme situata me problemet me mbeturinat do të stabilizohet.

Ndërsa sa i përket Komunave: Fushë Kosovë, Vushtrri, Kaçanik, Deçan dhe Skenderaj nuk kemi pasur raportime nga personat përgjegjës.

OJQ “Let’s Do It” që e bën monitorimin në nivelet komunale, njofton se monitorimi i zbatimit të Udhëzimit Administrativ për Gjoba Mandatore do të vazhdojë edhe gjatë muajve në vijim dhe falënderon inspektorët komunal të mjedisit për bashkëpunimin dhe gadishmërinë në ndarjen e të dhënave me qëllim që përmes raportimeve të Gjobave Mandatore të vetëdijësojë ndotësit në mënyrë që të krijohet një mjedis sa më i pastër në gjithë territorin e Kosovës.