Udhëzues për autoritetet zbatuese mjedisore

Në kuadër të aktiviteteve për “Fuqizimin e kapaciteteve administrative për zbatimin e legjislacionit mjedisor”, është përgatitur një Udhëzues praktik për zyrtarët mjedisor, në të cilin paraqiten në mënyre skematike të gjitha veprimet e inspektorëve me rastin e përcaktimit dhe zbatimit të ndëshkimeve me gjoba.

Udhëzuesi u dedikohet zyrtarëve të Ministrisë së Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor, zyrtarëve të Inspektoratit për Mbrojtjen e Mjedisit, Inspektorëve mjedisor komunal, si dhe të gjithë zyrtarëve të cilat kanë kompetenca në zbatimin e legjislacionit mjedisor në Republikën e Kosovës.

Udhëzuesi jepë informacione të mjaftueshme për bazën ligjore mbi të cilën shqiptohen ndëshkimet me gjoba si dhe t’iu ofrojë veprimet procedurale të cilat duhet t’i ndjekin me rastin e shqiptimit të atyre ndëshkimeve, duke ofruar edhe mostrat të cilat mund të përdoren me rastin e përcaktimit dhe hartimit të ndëshkimeve, si p.sh. raporte zyrtare, vendime, kërkesa, propozime etj.

Ky dokument ofron një tablo të të gjitha dispozitave të aplikueshme ligjore nga fusha e mjedisit, ujërave, ndërtimit dhe banimit që korrespondojnë me autorizimet inspektuese të inspektorëve. Po ashtu, dokumenti përmban edhe dispozitat ligjore për mbikëqyrjen inspektuese në mënyrë që inspektorët të jenë në dijeni për bazën ligjore të autorizimeve të tyre si inspektorë.

Udhëzuesi jep një përshkrim të shkurtë të institucioneve të nivelit qendror dhe lokal me kompetenca për zbatimin e legjislacionit mjedisor. Këtu në rend të parë mendohet në Ministrinë e Mjedisit dhe Planifikimit Hapësinor, Inspektoratin e Mbrojtjes së Mjedisit, Agjencionin e Mbrojtjes së Mjedisit dhe institucionet tjera zbatuese të ligjit.

Gazi natyror si opsion për tranzicionin e qëndrueshëm të energjisë në Kosovë

Instituti për Politika Zhvillimore (INDEP) publikon punimin e radhës në kuadër të programit për zhvillim të qëndrueshëm ‘Gazi natyror si opsion për tranzicionin e qëndrueshëm të energjisë në Kosovë’. Punimi sheh mundësitë se si mund të përdoret gazi si kapacitet me lirim dukshëm më të vogël të dioksidit të karbonit për të lehtësuar tranzicionin në vend të rolit tradicional të ngarkesës bazë gjatë gjithë orarit mund të jetë kontributi i tij më domethënës në tranzicionin e energjisë. Zhvillimi potencial i sektorit të gazit natyror në Kosovë në përputhje me zhvillimet e infrastrukturës rajonale të gazit, shihet si mundësi e madhe për të mbështetur këtë tranzicion. Gazi natyror është gjithashtu një plotësues/zëvendësues i mundshëm për energjinë e ripërtëritshme sepse mund të kompensojë ndërprerjen e energjisë së prodhuar nga burimet e ripërtëritshme – kur mungojnë era ose rrezet e diellit.

Punimi i plotë gjendet këtu: https://indep.info/wp-content/uploads/2022/03/INDEP_Gazi-natyral-si-opsion_30032022.pdf?fbclid=IwAR2E9iJchbllz6A1pl-wA4DIUgEQZWpDHRmE2PODkrV0v-if581JOd3sgpk

Raporti për menaxhimin e mbeturinave komunale në Kosovë 2020

Përgatitja e raportit për gjendjen e menaxhimit të mbeturinave komunale në Kosovë është përgjegjësi direkte e Agjencisë për Mbrojtjen e Mjedisit të Kosovës.

Përmes këtij raporti synohet që të sigurohet një bazë të fortë dhe gjithëpërfshirëse e njohurive mbi menaxhimin e mbeturinave komunale në Kosovë. Të dhënat e ofruara në raport do të mund të përdoren për të orientuar politikat e menaxhimit të mbeturinave komunale qoftë nga niveli i qeverisjes qendrorë, e sidomos nga ai i qeverisjes lokale në kuptim të planifikimit më të mirë dhe më të realizueshëm.

Të dhënat e prezantuara në këtë raport, qoftë për komuna individualisht apo edhe në nivel të rajoneve, japin një pasqyrë të qartë të gjendjes së menaxhimit të mbeturinave, trendeve, problemeve dhe planifikimeve për të ardhmen.

Në këtë raport janë prezantuar të dhëna për 36 komuna të vendit, si rezultat i bashkëpunimi të ngushtë në mes të AMMK-së, GIZ-së dhe Asociacionit të Komunave të Kosovës (AKK).

Ky bashkëpunim ka qenë i ndërlidhur ngushtë me Grantin e Performancës Komunale – “Mjedisi i Pastër” (2018-2020), ku komunat janë mbështetur me shuma të ndryshme financiare, varësisht prej nivelit të përmbushjes së indikatorëve të fushës së mbeturinave.

Për më shumë shihni në:

http://ammk-rks.net/?page=1,7,613

Raporti Vjetor për Gjendjen e Mjedisit 2020

Hartimi i Raportit për Gjendjen e Mjedisit në Kosovë, është i bazuar në Ligjin e Mbrojtjes së Mjedisit1. Sipas nenit 25, të këtij ligji, Qeveria e Kosovës, me propozim të Ministrisë së Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës, i paraqet Kuvendit, Raport Vjetor për Gjendjen e Mjedisit.

Raporti përmbanë të dhëna për: gjendjen e mjedisit dhe ndryshimet në mjedis në krahasim me raportin e mëparshëm, ndikimet mjedisore në shëndetin e popullatës, gjendjen e mjediseve të rrezikuara, zbatimin e strategjisë së mjedisit dhe planit të veprimit, masat e ndërmarra për mbrojtjen e mjedisit, zhvillimin e institucioneve mjedisore dhe financimin e sistemit për mbrojtjen e mjedisit.

Në përputhje me detyrat dhe përgjegjësitë e institucioneve qeveritare, Agjencia për Mbrojtjen e Mjedisit të Kosovës është institucioni që harton këtë dokument. Ky raport vjetor paraqet gjendjen e mjedisit për vitin 2020, por edhe të dhënat të më hershme kanë zënë vend të konsiderueshëm me qëllim krahasimi.

Për hartimin e raportit, AMMK ka grumbulluar të dhëna mjedisore nga institucionet monitoruese, operatorët, ndërmarrjet e ndryshme, publikimet, raportet dhe nga burime tjera. Të dhënat e grumbulluara janë përpunuar në informata kualitative mjedisore që tani janë prezantuar në këtë raport. Prezantimi i gjendjes për disa sektor mjedisor është më pak i mbuluar si pasojë e mungesës së të dhënave, mungesës së monitorimit, bazës ligjore të pamjaftueshme apo edhe aspekte tjera institucionale e menaxhuese.

Qëllimi kryesore këtij raporti është informimi i institucioneve vendimmarrëse për gjendjen e mjedisit në Kosovë, me qëllim që të dhënat e prezantuara të shërbejnë për hartimin e politikave adekuate mjedisore dhe për orientimin e zhvillimeve, planifikimeve dhe investimeve strategjike në sektorët të cilët kanë ndikim në mjedis, siç janë: ekonomia, industria, energjetika, transporti, bujqësia etj.
Paraprakisht Raporti Vjetor për Gjendjen e Mjedisit 2020, është diskutuar dhe është aprovuar nga Qeveria e Kosovës dhe nga Kuvendi i Kosovës.

Për më shumë kliko këtu:

http://ammk-rks.net/?page=1,7,612

INDEP publikon analizën Parimet e Rimëkëmbjes së Gjelbër për Kosovën

INDEP publikon analizën “Parimet e Rimëkëmbjes së Gjelbër për Kosovën – Mësimet nga pakot paraprake dhe rruga për rimëkëmbje të qëndrueshme”.

Instituti për Politika Zhvillimore (INDEP), në kuadër të projektit “Rimëkëmbje për Qëndrueshmëri” ka publikuar analizën me titull “Parimet e rimëkëmbjes së gjelbër për Kosovën – mësimet nga pakot paraprake dhe rruga për rimëkëmbje të qëndrueshme”. Punimi trajton pakot e kaluara stimuluese të Qeverisë së Kosovës, Pakon e Ringjalljes Ekonomike, gabimet e bëra deri më tani në rimëkëmbjen nga pandemia COVID-19 dhe hapat që duhet të ndërmerren në të ardhmen.

Punimi ka trajtuar dhe studiuar rastet e shteteve europiane si Gjermania, Norvegjia dhe Luksemburgu, në mënyrë që të paraqiten rekomandime konkrete dhe shembuj të suksesit të cilët mund të aplikohen edhe në Kosovë. Disa nga rekomandimet e këtij punimi janë:
• Qeveria e Kosovës të hartoj pako stimuluese me përfshirjen e politikave të gjelbërta.
• Qeveria e Kosovës të largoj taksat e pajisjeve të gjenerimit të energjisë elektrike nga burimet e ripërtëritshme.
• Qeveria e Kosovës të alokoj mjete të konsiderushme për ndërtimin e centraleve me erë dhe centraleve fotovoltaike.
• Të shtohen fushatat e vetëdijësimit në lidhje me teknologjinë e vetëprodhimit nga energjia solare dhe për masat e efiçiencës së energjisë.
• Qeveria të krijoj një grup të përbashkët, të përbërë nga përfaqësues të institucioneve të ndryshme, përfaqësues të bizneseve dhe shoqërisë civile për hartimin e pakove të ardhshme.

Për të lexuar punimin e plotë, klikoni këtu:

https://indep.info/wp-content/uploads/2022/01/BTD_INDEP_Punimi-2_ALB.pdf

Ky publikim u mbështet nga Balkan Trust for Democracy (BTD), një projekt i Fondit Gjerman Marshall të Shteteve të Bashkuara dhe popullit amerikan përmes USAID-it. Pikëpamjet dhe opinionet e shprehura nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht ato të Balkan Trust for Democracy, Fondit Gjerman Marshall, USAID-it apo të Qeverisë Amerikane.

Raporti për gjendjen e ujërave në Kosovë 2020

Ky raport paraqet gjendjen e ujërave në Kosovë për përiudhën 2015 – 2020. Në raport janë të përfshirë gjëndja e ujërave sipërfaqësore, nëntokësore, ligjet dhe aktet nënligjore për sektorin e ujërave, dokumentet strategjike për ujëra, rrjeti hidrografik i ujërave, reshjet, zonat e mbrojtura ujore, shfrytëzimi i ujërave sipas sektorëve të ndryshëm si dhe investimet dhe projektet në sektorin e ujërave.

Të dhënat për përgatitjen e raportit janë grumbulluar nga institucionet që bëjnë monitorimin e cilësisë dhe sasisë së ujerave, kompanitë që menaxhojnë ujërat si dhe institucione tjera qeveritare dhe joqeveritare të cilat kanë përgjegjësi të caktuara në sektorin e ujërave.

Disa të dhëna janë marrë edhe nga burime të ndryshme si publikime, projekte dhe studime të ndryshme. Në raport të dhënat janë të paraqitur në mënyrë tekstuale, tabelare, dhe në figura të ndarë sipas fushave dhe sektorëve përkatës. Në një kapitull të veçantë të raporti janë nxjerrë konkluzionet dhe janë dhënë rekomandimet për ndërmarrjen e masave te duhura për përmirësimin e gjendjes.

Qëllimi kryesor i raporti është informimi i publikut të gjerë për gjendjen e ujërave në Kosovë, por njëkohësisht ky raport është një informacion i vlefshëm për orientimin e politikave në sektorin e ujërave dhe një dokument që mundë të i shërbejë donatorëve në orientimin e projekteve në sektorin e ujërave.

Ky është raporti i tretë sektorial për gjendjen e ujërave. Paraprakisht AMMK ka publikuar Raportin për gjendjen e ujërave 2010 dhe Raportin për gjendjen e ujërave 2015. Raporti është publikuuar në formatin elektronik dhe në formatin e shtypur në letër në gjuhën shqipe, serbe dhe angleze dhe shpërndahet falas për publikun dhe të gjithë të interesuarit tjerë.

Për më shumë detaje vizitoni më poshtë për ta lexuar materialin:

https://documentcloud.adobe.com/link/review?uri=urn:aaid:scds:US:a7ac22dd-9247-328b-afcb-921c131e021b

Platforma për Mbrojtjen e Mjedisit dhe Zhvillimin e Qëndrueshëm në Kosovë 2021

Përmes projektit SideStep të zhvilluar nën ombrellën e Humanrighjtivism, PACT synon të forcojë bashkëpunimin midis OSHC-ve në mënyrë që të rrisë ndikimin e tyre në proceset e vendimmarrjes në çështjet mjedisore dhe të zhvillimit të qëndrueshëm, në lidhje me shqetësimet, legjislacionin, politikat dhe rregulloret mjedisore me përparësi.

Forumet Nacionale, Rajonale dhe Lokale do të shërbejnë si një platformë për dialog midis të gjithë aktorëve për shqetësimet prioritare mjedisore në nivelin lokal, rajonal dhe kombëtar. Këto platforma do të shërbejnë si një proces lehtësimi për zhvillimin e platformave kombëtare dhe rajonale që do të shërbejnë si një themel për iniciativa dhe bashkëpunim, duke synuar adresimin me sukses të shqetësimeve mjedisore në nivel kombëtar, lokal dhe rajonal.

Këto çështje problematike të identifikuara mund të futen më tej në zhvillimet e mundshme të projektit të cilat do të ofronin zgjidhje përkatëse për fushat specifike të përfshirjes. OShC-të gjithashtu mund ta përdorin atë si një bazë për bashkëpunimin e mëtejshëm dhe ndërtimin e koalicionit i cili mund të jetë më efektiv në trajtimin e çështjeve mjedisore në përgjithësi.

Kliko më poshtë për dokumentin:

PACT-Platforma-2021

Reforma ligjore e planifikimit hapësinor të Kosovës në qorrsokak?!

Në përpjekjen për të adresuar dhe menaxhuar sfidat e zhvillimit hapësinor, gjatë viteve 2003-2013, rregullimi hapësinor në Kosovë kaloi nëpër dy cikle ndryshimesh ligjore. Ky hulumtim bën krahasimin e ligjeve duke identifikuar përparësitë dhe mangësitë e tyre dhe analizon rastet e veçanta të planeve hapësinore të prodhuara në vendin tonë. Dokumenti jep reflektime edhe nga perceptimi i qytetarëve dhe zyrtarëve komunalë për sfidat që paraqiten në këtë fushë dhe përmbyllet me konkluzione e rekomandime.
Shih hulumtimin në format dixhital këtu.

Rrjetëzimi dhe ndërtimi i marrëdhënieve për OJQ

Objektivat të këtij doracaku shërbejnë për të kuptuar lidhjen mes marrëdhënieve ndërmjet OJQ-ve përmes shpjegimeve të detajuara si dhe matriksave të cilat shërbejnë për zhvillimin e modaliteteve të bashkëpunimit siç janë:

• Për të diskutuar mbi rëndësinë e punës së përbashkët;
• Të rishikojë llojet dhe modelet e partneriteteve, duke përfshirë
partneritetet sociale;
• Të eksplorojë zhvillimin e rrjetëzimit;
• Për të parë debatet ekzistuese rreth Partneriteteve dhe rrjetëzimi;
• Për të diskutuar përfitimet, kufizimet dhe kufizimet e mundshme të marrëdhëniet;
• Të merren parasysh çështjet e llogaridhënies dhe të ndara qeverisje;
• Për të shpaketuar dinamikën e fuqisë brenda marrëdhënieve;
• Për të kuptuar lidhjen mes marrëdhënieve të suksesshme dhe një shoqëri të fortë civile.

Kliko në foto për ta parë materialin ⇓

Networking and Relationship Building for CSOs (1)

Publikohet raporti i MMPHI për Hidrocentrale

Grupi punues për “Shqyrtimin e procedurave administrative të zbatuara për hidrocentrale dhe ndikimin e tyre ne mjedis”, ka finalizuar punën e tij dhe ka prezantuar të gjeturat kryesore përmes një raporti.

Ky grup punues ishte themeluar me vendim nga ministri i MMPHI, Liburn Aliu me qëllim të shqyrtimit të ligjshmërisë si dhe aspekteve procedurale dhe administrative të lejimit të këtyre HC-eve. Në kuadër të grupit ishin përfshirë ekspert nga MMPHI dhe agjencitë vartëse të saj.

Disa nga gjetjet kryesore të raportit janë këto:

a) Përkundër faktit që me ligj është rregulluar që për shfrytëzimin e ujit për qëllime afariste duhet të sigurohet koncesioni, Ministria (MMPH) si autoritet përgjegjës për dhënien e të drejtës ujore nuk e ka zbatuar dhënien e koncesionit por, dhënien e të drejtës ujore e ka bërë me leje ujore, që paraqet shkelje të Ligjit për Ujërat e Kosovës. Dallimi bazë ndërmjet lejes ujore dhe koncesionit qëndron në faktin se koncesioni jepet përmes një procesi konkurrues ndërkaq leja ujore jo.

b) Jo vetëm që nuk është zbatuar procedura e koncesionit e përcaktuar me ligj, por lëshimi i lejeve ujore për shfrytëzim të ujit për HC-e është bërë në kundërshtim me aktin nënligjor për leje ujore sa i përket dokumentacionit që duhet t`i bashkëngjitet aplikacionit si dhe përmbajtjes së lejes ujore.

c) Lëshimi i lejeve ujore për HC-e është bërë pa u mbështetur në një shqyrtim të detajuar dhe profesional dhe nuk është bazuar në dokumente planifikuese. Për pasojë, janë dhënë leje ujore dhe janë ndërtuar hidrocentrale edhe në zonat ku kanë qenë të planifikuara projekte kapitale hidroteknike duke rrezikuar kështu realizimin e këtyre objekteve me rëndësi strategjike për Kosovën (si në rastin e hidrosistemit Lepenci).

d) Në mungesë të një udhëzuesi për mënyrën e hartimit dhe shqyrtimit të vlerësimit të ndikimit në mjedis (VNM), që në bazë të ligjit do të duhej ta nxirrte Ministria, procesi i shqyrtimit të raportit të VNM-së dhe lëshimit të pëlqimit mjedisor nuk ka pasur një ecuri të përcaktuar saktë dhe një standard të duhur. Raportet e VNM-së janë përgjithësisht të nivelit të dobët. Aspektet më të rëndësishme për florën dhe faunën akuatike siç janë prurja e pranueshme ekologjike, regjimi i aluvioneve dhe shtigjet e peshqve, trajtohen vetëm sipërfaqësisht.

e) Për të tria HC-et e kaskadës së Deçanit, lejet ndërtimore dhe certifikatat e përdorimit janë lëshuar nga Ministria, edhe pse të gjitha këto HC-e janë të kapacitetit nën 10 MW, dhe rrjedhimisht lëshimi i lejes ndërtimore me ligj është kompetencë e komunës. Kjo është realizuar duke i bashkuar dy HC-et (“Deçani” dhe “Belaja”) me një leje ndërtimore meqenëse kështu të bashkuara i kanë mbi 10 MË, dhe HC “Lumbardhi” me digën e cila nuk është ndërtuar fare.

f) Praktikisht të gjitha HC-et janë ndërtuar në afërsi të drejtpërdrejt të lumenjve (ujërrjedhave) nga të cilat gjenerojnë energjinë, duke qenë kjo në kundërshtim me dispozitat e Ligjit për Ujërat e Kosovës me të cilin ndalohet ndërtimi në distancë më të vogël se 30 metra prej vijave të plotave (vija e ujërave maksimale 100 vjeçare).

Raportin e plotë munda ta gjeni në linkun vijues:
https://mmphi.rks-gov.net/assets/cms/uploads/files/Raporti%20Final%20i%20Grupit%20Punues%20per%20Hidrocentralet-converted-2(2).pdf