Platforma për Mbrojtjen e Mjedisit dhe Zhvillimin e Qëndrueshëm në Kosovë 2021

Përmes projektit SideStep të zhvilluar nën ombrellën e Humanrighjtivism, PACT synon të forcojë bashkëpunimin midis OSHC-ve në mënyrë që të rrisë ndikimin e tyre në proceset e vendimmarrjes në çështjet mjedisore dhe të zhvillimit të qëndrueshëm, në lidhje me shqetësimet, legjislacionin, politikat dhe rregulloret mjedisore me përparësi.

Forumet Nacionale, Rajonale dhe Lokale do të shërbejnë si një platformë për dialog midis të gjithë aktorëve për shqetësimet prioritare mjedisore në nivelin lokal, rajonal dhe kombëtar. Këto platforma do të shërbejnë si një proces lehtësimi për zhvillimin e platformave kombëtare dhe rajonale që do të shërbejnë si një themel për iniciativa dhe bashkëpunim, duke synuar adresimin me sukses të shqetësimeve mjedisore në nivel kombëtar, lokal dhe rajonal.

Këto çështje problematike të identifikuara mund të futen më tej në zhvillimet e mundshme të projektit të cilat do të ofronin zgjidhje përkatëse për fushat specifike të përfshirjes. OShC-të gjithashtu mund ta përdorin atë si një bazë për bashkëpunimin e mëtejshëm dhe ndërtimin e koalicionit i cili mund të jetë më efektiv në trajtimin e çështjeve mjedisore në përgjithësi.

Kliko më poshtë për dokumentin:

PACT-Platforma-2021

Reforma ligjore e planifikimit hapësinor të Kosovës në qorrsokak?!

Në përpjekjen për të adresuar dhe menaxhuar sfidat e zhvillimit hapësinor, gjatë viteve 2003-2013, rregullimi hapësinor në Kosovë kaloi nëpër dy cikle ndryshimesh ligjore. Ky hulumtim bën krahasimin e ligjeve duke identifikuar përparësitë dhe mangësitë e tyre dhe analizon rastet e veçanta të planeve hapësinore të prodhuara në vendin tonë. Dokumenti jep reflektime edhe nga perceptimi i qytetarëve dhe zyrtarëve komunalë për sfidat që paraqiten në këtë fushë dhe përmbyllet me konkluzione e rekomandime.
Shih hulumtimin në format dixhital këtu.

Rrjetëzimi dhe ndërtimi i marrëdhënieve për OJQ

Objektivat të këtij doracaku shërbejnë për të kuptuar lidhjen mes marrëdhënieve ndërmjet OJQ-ve përmes shpjegimeve të detajuara si dhe matriksave të cilat shërbejnë për zhvillimin e modaliteteve të bashkëpunimit siç janë:

• Për të diskutuar mbi rëndësinë e punës së përbashkët;
• Të rishikojë llojet dhe modelet e partneriteteve, duke përfshirë
partneritetet sociale;
• Të eksplorojë zhvillimin e rrjetëzimit;
• Për të parë debatet ekzistuese rreth Partneriteteve dhe rrjetëzimi;
• Për të diskutuar përfitimet, kufizimet dhe kufizimet e mundshme të marrëdhëniet;
• Të merren parasysh çështjet e llogaridhënies dhe të ndara qeverisje;
• Për të shpaketuar dinamikën e fuqisë brenda marrëdhënieve;
• Për të kuptuar lidhjen mes marrëdhënieve të suksesshme dhe një shoqëri të fortë civile.

Kliko në foto për ta parë materialin ⇓

Networking and Relationship Building for CSOs (1)

Publikohet raporti i MMPHI për Hidrocentrale

Grupi punues për “Shqyrtimin e procedurave administrative të zbatuara për hidrocentrale dhe ndikimin e tyre ne mjedis”, ka finalizuar punën e tij dhe ka prezantuar të gjeturat kryesore përmes një raporti.

Ky grup punues ishte themeluar me vendim nga ministri i MMPHI, Liburn Aliu me qëllim të shqyrtimit të ligjshmërisë si dhe aspekteve procedurale dhe administrative të lejimit të këtyre HC-eve. Në kuadër të grupit ishin përfshirë ekspert nga MMPHI dhe agjencitë vartëse të saj.

Disa nga gjetjet kryesore të raportit janë këto:

a) Përkundër faktit që me ligj është rregulluar që për shfrytëzimin e ujit për qëllime afariste duhet të sigurohet koncesioni, Ministria (MMPH) si autoritet përgjegjës për dhënien e të drejtës ujore nuk e ka zbatuar dhënien e koncesionit por, dhënien e të drejtës ujore e ka bërë me leje ujore, që paraqet shkelje të Ligjit për Ujërat e Kosovës. Dallimi bazë ndërmjet lejes ujore dhe koncesionit qëndron në faktin se koncesioni jepet përmes një procesi konkurrues ndërkaq leja ujore jo.

b) Jo vetëm që nuk është zbatuar procedura e koncesionit e përcaktuar me ligj, por lëshimi i lejeve ujore për shfrytëzim të ujit për HC-e është bërë në kundërshtim me aktin nënligjor për leje ujore sa i përket dokumentacionit që duhet t`i bashkëngjitet aplikacionit si dhe përmbajtjes së lejes ujore.

c) Lëshimi i lejeve ujore për HC-e është bërë pa u mbështetur në një shqyrtim të detajuar dhe profesional dhe nuk është bazuar në dokumente planifikuese. Për pasojë, janë dhënë leje ujore dhe janë ndërtuar hidrocentrale edhe në zonat ku kanë qenë të planifikuara projekte kapitale hidroteknike duke rrezikuar kështu realizimin e këtyre objekteve me rëndësi strategjike për Kosovën (si në rastin e hidrosistemit Lepenci).

d) Në mungesë të një udhëzuesi për mënyrën e hartimit dhe shqyrtimit të vlerësimit të ndikimit në mjedis (VNM), që në bazë të ligjit do të duhej ta nxirrte Ministria, procesi i shqyrtimit të raportit të VNM-së dhe lëshimit të pëlqimit mjedisor nuk ka pasur një ecuri të përcaktuar saktë dhe një standard të duhur. Raportet e VNM-së janë përgjithësisht të nivelit të dobët. Aspektet më të rëndësishme për florën dhe faunën akuatike siç janë prurja e pranueshme ekologjike, regjimi i aluvioneve dhe shtigjet e peshqve, trajtohen vetëm sipërfaqësisht.

e) Për të tria HC-et e kaskadës së Deçanit, lejet ndërtimore dhe certifikatat e përdorimit janë lëshuar nga Ministria, edhe pse të gjitha këto HC-e janë të kapacitetit nën 10 MW, dhe rrjedhimisht lëshimi i lejes ndërtimore me ligj është kompetencë e komunës. Kjo është realizuar duke i bashkuar dy HC-et (“Deçani” dhe “Belaja”) me një leje ndërtimore meqenëse kështu të bashkuara i kanë mbi 10 MË, dhe HC “Lumbardhi” me digën e cila nuk është ndërtuar fare.

f) Praktikisht të gjitha HC-et janë ndërtuar në afërsi të drejtpërdrejt të lumenjve (ujërrjedhave) nga të cilat gjenerojnë energjinë, duke qenë kjo në kundërshtim me dispozitat e Ligjit për Ujërat e Kosovës me të cilin ndalohet ndërtimi në distancë më të vogël se 30 metra prej vijave të plotave (vija e ujërave maksimale 100 vjeçare).

Raportin e plotë munda ta gjeni në linkun vijues:
https://mmphi.rks-gov.net/assets/cms/uploads/files/Raporti%20Final%20i%20Grupit%20Punues%20per%20Hidrocentralet-converted-2(2).pdf

Kosova në udhëkryq sa i përket sektorit të energjisë

Kosova është në një udhëkryq sa i përket sektorit të energjisë duke u detyruar të veprojë sipas: “rritje ekonomike tani – zgjidhja e efekteve negative më vonë” apo “zhvillim i qëndrueshëm”.

Pjesë e zgjidhjes së qeverisë kosovare do të jenë edhe projektet e rëndësishme të gazifikimit të cilat priten të zhvillohen.

Publikimi jonë i fundit sqaron zhvillimit e infrastrukturës dhe projekteve të gazifikimit në Kosovë.

Këto projekte janë tejet të rëndësishme dhe shihen si një mundësi e mirë për:

🟩 kalimin nga lëndët djegëse fosile me përmbajtje të lartë të karbonit (qymyri dhe nafta) në ato me përmbajtje të ulët (gazi)
🟩 sigurimin e furnizimit të qëndrueshëm dhe të sigurtë me energji
🟩 rritjes së bashkëpunimit me partnerët rajonalë dhe aktorët ndërkombëtarë
🟩 krijimit të stabilitetit energjetik të nevojshëm për integrimin e burimeve të ripërtërishme
🟩 plotësimin e kërkesave dhe detyrimeve nga Komuniteti i Energjisë dhe procesi i integrimit evropian.

Kliko këtu për shkarkimin e dokumentit (ang.)

Publikohet raporti për menaxhimin e mbeturinave komunale

Agjencioni për Mbrojtjen e Mjedisit të Kosovës ka publikuar Raportin e menaxhimit të mbeturinave komunale për vitin 2019.

Në këtë raport është pasqyruar gjendja e zbatimit të legjislacionit në fushën e menaxhimit të mbeturinave komunale, mbulimit me shërbimin e mbledhjes dhe transportit të mbeturinave, faturimin dhe arkëtimin, identifikimin dhe regjistrimin e deponive ilegale në tërë territorin e vendit, sasinë e mbeturinave komunale të grumbulluar dhe të gjeneruar sipas komunave, të dhëna lidhur me nismat e komunave për ndarjen e mbeturinave në burim dhe të dhëna tjera të rëndësishme.

Të dhënat e prezantuara janë reale dhe të verifikuara përmes një procesi transparent në bashkëpunim të plotë me akterët e involvuar në procesin raportimit, mbledhjes dhe përpunimit të të dhënave mbi menaxhimin e mbeturinave në komuna.

Shprehim bindjen se akterët përgjegjës për menaxhimin e mbeturinave, rezultatet dhe të gjeturat në këtë Raport do i përdorin për adresimin ngecjeve dhe për përmirësimin e gjendjes në këtë sektor, duke zbatuar masa dhe politika konkrete.

AMMK është falënderuese dhe mirënjohëse ndaj Asociacionit të Komunave të Kosovës, Asociacionit të Kompanive Publike të Menaxhimit të Mbeturinave PAMKOS, zyrtarëve të menaxhimit të mbeturinave nga secila komunë veç e veç, Kompanisë për Menaxhimin e Deponive Sanitare, dhe Agjencisë së Statistikave të Kosovës për ofrimin e të dhënave dhe bashkëpunimit të frytshëm.

Në veçanti falënderojmë Agjencinë Gjermane për Bashkëpunim Ndërkombëtar – GIZ, për mbështetjen financiare dhe teknike në realizimin e aktiviteteve për publikimin e këtij raporti.

Publikohet Raporti mjedisor për Komunën e Gjakovës

Raporti mjedisor për Komunën e Gjakovës, synon të dokumentojë gjendjen e mjedisit përmes të dhënave mbi cilësinë e ajrit, ujërave, tokës dhe biodiversitetit në këtë komunë. Ky raport përmbledh të dhëna të rëndësishme nga raportet mjedisore të hartuara nga institucionet shtetërore dhe organizatat ndërkombëtare në Kosovë, udhëzuesit e BE-së, kornizës ligjore të Kosovës dhe raporteve evropiane mbi faktorët kryesorë të mjedisit.

HumanRightivism
Embassy of Sweden in Pristina
Community Development Fund – CDF
EC Ma Ndryshe

Rimëkëmbja është e gjelbër – Sfidat dhe mundësitë për energjinë e ripërtëritshme

INDEP Publikon Analizën e Politikave me titull “Rimëkëmbja është e gjelbër – Sfidat dhe mundësitë për energjinë e ripërtëritshme”

Instituti për Politika Zhvillimore (INDEP) bën thirrje që institucionet e Kosovës të ndërtojnë rrugën drejt Rimëkëmbjes së Gjelbër, duke filluar me investime të mëdha në sektorin e energjisë së ripërtërishme përmes pakos së Rimëkëmbjes Ekonomike. Përmes kësaj analize, INDEP ofron një përmbledhje të sfidave dhe mundësive për promovimin dhe investimet në sektorin e ripërtërishëm, si dhe një sërë politikash në dispozicion të politikbërësve në lidhje me përfshirjen e burimeve të ripërtërishme në Pakon e Rimëkëmbjes.

Duke u bazuar në të gjeturat e punimit, INDEP rekomandon qeverinë e Kosovës që:

• të përfshijë masat stimuluese të gjelbërta si pjesë e planit të rishikuar / zgjeruar të rimëkëmbjes së ekonomisë së gjelbër,
• të heq taksën e TVSH-së për blerjen dhe instalimin e paneleve solare në Kosovë,
• të sigurojë miratimin e një politike neto të faturimit dhe më pas ta zbatojë atë,
• të subvencionojë prodhuesit e paneleve në shkallë të vogël,
• burimet publike të angazhuara në masat e gjelbërta të përdoren strategjikisht për të mobilizuar kapitalin nga burimet private,
• të përdorë mjetin e Kornizës së Buxhetimit të Gjelbër të OECD-së,
• të bëjë fushata sensibilizuese për përfitimet e përdorimit të gjeneratorëve të vegjël të BRE-ve, si dhe
• të monitorojë dhe vlerësojë masat e gjelbërta të rimëkëmbjes

Për të lexuar punimin e plotë në shqip, klikoni në këtë vegëz:

Ky punim mbështetet nga Rockefeller Brothers Fund dhe është në kuadër të programit për Zhvillim të Qëndrueshëm të INDEP.

26 janari – Dita Ndërkombëtare e Edukimit Mjedisor

Edukimi mjedisor është procesi i të mësuarit që rrit njohuritë dhe ndërgjegjësimin e njerëzve për mjedisin dhe sfidat lidhur me të, që zhvillon aftësitë e nevojshme dhe ekspertizën, nxit qëndrime, motive, dhe angazhime për të ndërmarrë vendime të duhura dhe veprime të përgjegjshme.

Edukimi i brezit të ri është çelësi për një Kosovë më të pastërdhe më të bukur. Harmonia me mjedisin sjell një harmoni edhebrenda vetë komunitetit. Brezi i ri duhet të edukohet më shumë për mjedisin, sepse natyra që na rrethon, përcakton se cilët jemi, si qytetarë, nxënës, dhe qenie njerëzore. Edukimi mjedisor zhvillon njohuritë e nxënësve, për të analizuar problemet dhe për të gjetur zgjidhjet optimale mbi shqetësimet e mëdha që janë shfaqur sot për mjedisin dhe për perspektivën mjedisore.

Në të gjithë botën e zhvilluar prej vitesh po i vihet një theks i fuqishëm pajisjes së nxënësve me njohuritë dhe praktikat mëtë mira të mbrojtjes së mjedisit duke i parë fëmijët jo thjesht sibrezin e ardhshëm me një mendësi të re dhe me shprehi të reja për mbrojtjen e një mjedisi të pastër dhe të qëndrueshëm, poredhe si ata që me fjalët dhe veprimet e tyre që në moshë tëhershme mund të kenë një impakt tek prindërit, familjet e tyredhe komunitetin që i rrethon. GAC në vazhdimësinë e aktiviteteve për edukimin mjedisor, ofron materialin për arsimtarë, si modul i punëtorive me tematika mjedisore që shërben për zhvillimin e aktiviteteve për nxënësit e shkollave në nivelin fillor.

Ky manual ka për qëllim që të bëjë një përmbledhje të praktikës më të mirë të edukimit mjedisor duke shënuar ditët mjedisore me rëndësi peër mjedisin përmes puntorive me nxënësit e shkollave nëntëvjeçare.

Ndotja e ambientit në Prizren

Nëpërmjet këtij hulumtimi është synuar të bëhet vlerësimi i gjendjes aktuale të mjedisit në Prizren bazuar në shqetësimet dhe përvojat e qytetarëve për problemet e shfaqura.
: