Emisije gasova menjaju strukturu donjih atmosfera zemlje

Smanjujuća se stratosfera oštar je signal klimatske vanredne situacije i uticaja planetarnih razmera koje čovečanstvo sada vrši, prema Huanu Anelu na Univerzitetu u Vigu u Ourenseu u Španiji i delu istraživačkog tima. „Šokantno je“, rekao je. „To dokazuje da se petljamo sa atmosferom do 60 kilometara.“

Naučnici su već znali da troposfera raste u visinu kako su se emisije ugljenika povećavale i pretpostavili su da se stratosfera smanjuje. Ali nova studija je prva koja to pokazuje i pokazuje da se ugovara širom sveta najmanje od 1980-ih, kada su satelitski podaci prvi put prikupljeni. Ozonski omotač koji apsorbuje UV zrake sunca nalazi se u stratosferi i istraživači su mislili da bi gubici ozona poslednjih decenija mogli biti krivi za smanjenje.

Manje ozona znači manje zagrevanja u stratosferi. Ali novo istraživanje pokazuje da je rast CO2 koji stoji iza stalnog stezanja stratosfere, a ne nivoa ozona, koji je počeo da se oporavlja nakon što je Montrealski sporazum 1989. zabranio CFC-ove.

Studija, objavljena u časopisu Environmental Research Letters, došla je do zaključaka koristeći mali skup satelitskih osmatranja snimljenih od 1980-ih u kombinaciji sa više klimatskih modela, koji su uključivali složene hemijske interakcije koje se javljaju u atmosferi. „To može uticati na satelitske putanje, orbitalna životna vremena i pronalaženje […] širenje radio talasa, a na kraju i na ukupne performanse Global Positioning Sistem-a i drugih svemirskih navigacionih sistema“, rekli su istraživači. Profesor Paul Villiams sa Univerziteta Reading u Velikoj Britaniji, koji nije bio uključen u novo istraživanje, rekao je: „Ova studija pronalazi prve osmatračke dokaze o kontrakciji stratosfere i pokazuje da su uzrok zapravo naše emisije gasova staklene bašte, a ne ozon. . “

„Neki naučnici su gornju atmosferu počeli da nazivaju„ ignorosferom “, jer je tako slabo proučena“, rekao je. „Ovaj novi članak pojačaće slučaj za bolja zapažanja ovog dalekog, ali kritično važnog dela atmosfere.“ „Izvanredno je što još uvek otkrivamo nove aspekte klimatskih promena nakon decenija istraživanja“, rekao je Villiams, čija su sopstvena istraživanja pokazala da bi klimatska kriza mogla utrostručiti količinu ozbiljnih turbulencija koje doživljavaju putnici u avionu. „Čini me da se zapitam koje druge promene nanose našim emisijama na atmosferu koju još nismo otkrili.“ Dominacija aktivnosti čovečanstva na planeti navela je naučnike da preporuče proglašenje nove geološke epohe: antropocena.

Među predloženim markerima antropocena su radioaktivni elementi rasuti testovima nuklearnog oružja pedesetih godina prošlog veka i domaće pileće kosti, zahvaljujući porastu proizvodnje živine nakon Drugog svetskog rata. Drugi naučnici su predložili široko zagađenje plastikom kao obeležje plastičnog doba, koje prati bronzano i gvozdeno doba.

Emetimet e gazrave po e ndryshojnë strukturën e atmosferës së Tokës


Stratosfera në tkurrje është një sinjal i zymtë i emergjencës klimatike dhe ndikimit në shkallë planetare që ushtron tani njerëzimi, sipas Juan Añel, në Universitetin e Vigo, Ourense në Spanjë dhe pjesë e ekipit kërkimor. “Ishte tronditëse,” tha ai. “Kjo dëshmon se ne jemi duke e ngatërruar atmosferën deri në 60 kilometra mbi tokë.”

Shkencëtarët tashmë e dinin që troposfera po rritet në lartësi ndërsa emisionet e karbonit u rritën dhe kishin hipotezuar se stratosfera po zvogëlohej. Por studimi i ri është i pari që e demonstron këtë dhe tregon se ka kontraktuar në të gjithë globin që prej të paktën viteve 1980, kur të dhënat satelitore u mblodhën për herë të parë.

Shtresa e ozonit që thith rrezet UV nga dielli është në stratosferë dhe studiuesit kishin menduar se humbjet e ozonit në dekadat e fundit mund të ishin fajtorë për tkurrjen. Më pak ozon do të thotë më pak ngrohje në stratosferë. Por studimi i ri tregon se është rritja e CO2 që qëndron pas tkurrjes së qëndrueshme të stratosferës, jo niveleve të ozonit, e cila filloi të tërhiqej pasi traktati i Montrealit 1989 ndaloi CFC-të.

Studimi, i botuar në revistën Environment Research Letters, arriti në përfundimet e tij duke përdorur një grup të vogël vëzhgimesh satelitore të marra që nga vitet 1980 në kombinim me modele të shumta klimatike, të cilat përfshinin ndërveprimet komplekse kimike që ndodhin në atmosferë.

“Mund të ndikojë në trajektoret satelitore, kohën e jetës orbitale dhe rigjetjet lidhur me përhapjen e valëve të radios, dhe përfundimisht performancën e përgjithshme të Sistemit Global të Pozicionimit dhe sistemeve të tjera të lundrimit me bazë hapësinore”, thanë studiuesit.

Prof Paul Williams, në Universitetin e Reading në Mbretërinë e Bashkuar, i cili nuk ishte i përfshirë në kërkimin e ri, tha: “Ky studim gjen provat e para vëzhguese të tkurrjes së stratosferës dhe tregon se shkaktarë e vërtetë janë emetimet tona të gazrave serrë sesa ozoni.”

“Disa shkencëtarë kanë filluar ta quajnë atmosferën e sipërme” injorosferë “sepse është studiuar aq dobët”, tha ai. “Ky dokument i ri do të forcojë rastin për vëzhgime më të mira të kësaj pjese të largët, por shumë të rëndësishme të atmosferës.”

“Është e jashtëzakonshme që ne jemi ende duke zbuluar aspekte të reja të ndryshimit të klimës pas dekadave të hulumtimit,” tha Williams, hulumtimi i vetë të cilit ka treguar se kriza e klimës mund të trefishojë sasinë e turbulencave të rënda të përjetuara nga udhëtarët e ajrit. “Kjo më bën të pyes veten se çfarë ndryshimesh të tjera po shkaktojnë emisionet tona në atmosferën që ende nuk i kemi zbuluar .”

Dominimi i veprimtarive të njerëzimit në planet ka bërë që shkencëtarët të rekomandojnë deklarimin e një epoke të re gjeologjike: Antropocenin.

Ndër shënuesit e sugjeruar të Antropocenit janë elementët radioaktivë të shpërndarë nga testet e armëve bërthamore në vitet 1950 dhe kockat e pulave shtëpiake, falë rritjes së prodhimit të pulave pas luftës së dytë botërore. Shkencëtarë të tjerë kanë sugjeruar ndotjen e përhapur si pasojë e përdorimit të plastikës si një shënues i një epoke plastike, për të ndjekur epokën e bronzit dhe hekurit.

Greenhouse gas emissions are changing the structure of Earth’s lower atmosphere

The shrinking stratosphere is a stark signal of the climate emergency and the planetary-scale influence that humanity now exerts, according to Juan Añel, at the University of Vigo, Ourense in Spain and part of the research team. “It is shocking,” he said. “This proves we are messing with the atmosphere up to 60 kilometres.”

Scientists already knew the troposphere was growing in height as carbon emissions rose and had hypothesised that the stratosphere was shrinking. But the new study is the first to demonstrate this and shows it has been contracting around the globe since at least the 1980s, when satellite data was first gathered.

The ozone layer that absorbs UV rays from the sun is in the stratosphere and researchers had thought ozone losses in recent decades could be to blame for the shrinking. Less ozone means less heating in the stratosphere. But the new research shows it is the rise of CO2 that is behind the steady contraction of the stratosphere, not ozone levels, which started to rebound after the 1989 Montreal treaty banned CFCs.

The study, published in the journal Environmental Research Letters, reached its conclusions using the small set of satellite observations taken since the 1980s in combination with multiple climate models, which included the complex chemical interactions that occur in the atmosphere.

“It may affect satellite trajectories, orbital life-times, and retrievals […] the propagation of radio waves, and eventually the overall performance of the Global Positioning System and other space-based navigational systems,” the researchers said.

Prof Paul Williams, at the University of Reading in the UK, who was not involved in the new research, said: “This study finds the first observational evidence of stratosphere contraction and shows that the cause is in fact our greenhouse gas emissions rather than ozone.”

“Some scientists have started calling the upper atmosphere the ‘ignorosphere’ because it is so poorly studied,” he said. “This new paper will strengthen the case for better observations of this distant but critically important part of the atmosphere.”

“It is remarkable that we are still discovering new aspects of climate change after decades of research,” said Williams, whose own research has shown that the climate crisis could triple the amount of severe turbulence experienced by air travellers. “It makes me wonder what other changes our emissions are inflicting on the atmosphere that we haven’t discovered yet.”

The dominance of humanity activities on the planet has led scientists to recommend the declaration of a new geological epoch: the Anthropocene.

Among the suggested markers of the Anthropocene are the radioactive elements scattered by nuclear weapons tests in the 1950s and domestic chicken bones, thanks to the surge in poultry production after the second world war. Other scientists have suggested widespread plastic pollution as a marker of a plastic age, to follow the bronze and iron ages.

Sliv Drina


Sliv Drina nalazi se na jugoistoku Balkanskog poluostrva sa vodenim tijelima i slivovima raširenim po Albaniji, Grčkoj, Kosovu1, Crnoj Gori i sjevernoj Makedoniji. Obuhvata podslive reka Crni Drin, Beli Drin, Drin i Buna / Bojana, jezera Prespa, Ohrid i Skadar / Skadar, osnovni vodonosni slojevi i susedno obalno i morsko područje.

Ukupna geografska površina sliva Drina iznosi 20.361 km2. Sliv se odlikuje uglavnom planinskim reljefom, čiji su najviši vrhovi Dinarski Alpi na preko 2.500 m nadmorske visine, kao i ravno zemljište oko priobalnog područja sliva u Albaniji.

The Drin Basin

The Drin Basin sits in the south-east of the Balkan Peninsula with water bodies and watersheds spread across Albania, Greece, Kosovo1, Montenegro and North Macedonia. It comprises the sub-basins of the Black Drin, White Drin, Drin and Buna/Bojana rivers, of the Prespa, Ohrid and Skadar/Shkoder lakes, the underlying aquifers, and the adjacent coastal and marine area.

The total geographical area of the Drin Basin is 20,361 km2. The basin is characterized mainly by mountainous relief, the highest peaks of which are the Dinaric Alps at over 2,500 m above sea level, as well as flat land around the basin’s coastal area in Albania.

Pellgu i Drinit

Pellgu i Drinit ndodhet në jug-lindje të Gadishullit Ballkanik me trupa ujorë dhe ujëmbledhës të shpërndarë në të gjithë Shqipërinë, Greqinë, Kosovën, Malin e Zi dhe Maqedoninë e Veriut. Ai përfshin nën-pellgjet e lumenjve Drini i Zi, Drini i Bardhë, Drin dhe Buna / Bojana, të liqeneve të Prespës, Ohrit dhe Skadarit / Shkodrës, ujëmbajtësit themelorë dhe zonës fqinje bregdetare dhe detare.

Zona e përgjithshme gjeografike e pellgut të Drinit është 20,361 km2. Pellgu karakterizohet kryesisht nga relievi malor, majat më të larta të të cilave janë Alpet Dinarike në mbi 2500 m mbi nivelin e detit, si dhe toka e rrafshët përreth zonës bregdetare të pellgut në Shqipëri.

Svetski dan ptica selica obeležava se postavljanjem drvenih gnezda ptica

EC Ma Ndrishe je 10. maja obeležila Svetski dan ptica selica ptica postavljanjem nekoliko drvenih gnezda ptica u gradskom parku Đakovica. Ove lože su izgrađene i postavljene zajedno sa volonterima KVRL (Lokalni omladinski akcioni savet).

Svrha ove aktivnosti je da doprinese stvaranju pogodnih uslova i zaštiti staništa ovih vrsta. Kuće za ptice su od posebne važnosti jer pružaju sigurno mesto za ptice da sagrade svoja gnezda, štiteći ih od vremenskih nepogoda i predatora.

Ptice igraju dinamičnu ulogu u funkcionisanju i održavanju ekosistema. Ekološki značaj ptica naglašen je u mnogim oblastima. Oni služe kao sredstva za suzbijanje štetočina. Pošto se ptice hrane insektima, pomažu u uklanjanju neželjenih štetočina i smanjuju potrebu za upotrebom štetnih pesticida.
S druge strane, veliki doprinos ptica je i očuvanje biljaka. Nakon što jedu biljke, drže seme u crevima i skladište ga na novim mestima, doprinoseći širenju flore.

Kako se sve više suočavamo sa gubitkom staništa i smanjenjem mesta za gnežđenje ptica, smatra se neophodnim sprovesti takvu inicijativu, nadajući se da će ovo preneti poruku građanima i institucijama da povećaju brigu o ovim važnim kategorijama ekosistema.

HumanRightivism
Embassy of Sweden in Pristina
Community Development Fund – CDF
EC Ma Ndryshe

World Migratory Bird Day is marked with the installation of wooden bird nests

On May 10, the World Migratory Bird Day was marked by EC Ma Ndryshe with the installation of several wooden bird nests in the city park of Gjakova. These lodges were built and set up together with KVRL (Local Youth Action Council) volunteers.

The purpose of this activity is to contribute to the creation of suitable conditions and protection of the habitat of these species. Bird houses are of particular importance because they provide a safe place for birds to build their nests, protecting them from the weather and predators.

Birds play a dynamic role in the functioning and maintenance of ecosystems. The ecological importance of birds is emphasized in many areas. They serve as pest controllers. Since birds feed on insects, they help eliminate unwanted pests and reduce the need to use harmful pesticides.
On the other hand a great contribution that birds make is also the conservation of plants. After eating plants, they keep the seeds in their intestines and store them in new places, contributing to the spread of flora.

As we are increasingly facing the loss of habitats and the reduction of bird nesting sites, it is seen necessary to implement such an initiative, hoping that this will convey the message to citizens and institutions to increase care for this important ecosystem categories

HumanRightivism
Embassy of Sweden in Pristina
Community Development Fund – CDF
EC Ma Ndryshe

.

Dita Botërore e Shpendëve Shtegtarë shënohet me vendosjen e shtëpizave të drurit për zogj

Më 10 maj dita Botërore e Shpendëve Shtegtarë, është shënuar nga EC Ma Ndryshe me vendosjen e disa shtëpizave të drurit për zogj në parkun e qytetit të Gjakovës. Këto shtëpiza janë ndërtuar dhe vendosur së bashku me vullnetarët e KVRL (Këshilli i Veprimit Rinor Lokal).

Qëllimi i këtij aktiviteti është që të kontribuohet në krijimin e kushteve të përshtatshme dhe mbrojtjes së habitatit të këtyre specieve. Shtëpitë për Zogj kanë një rëndësi të veçantë sepse sigurojnë një vend të sigurt për zogjtë, që të ndërtojnë foletë e tyre, duke i mbrojtur nga kushtet atmosferike dhe grabitqarët.

Zogjtë luajnë një rol dinamik në funksionimin dhe mirëmbajtjen e ekosistemeve. Rëndësia ekologjike e zogjve është e theksuar në fusha të shumta. Ata shërbejnë si kontrollues të dëmtuesve. Meqenëse zogjtë ushqehen me insekte, ata ndihmojnë në eliminimin e dëmtuesve të padëshiruar dhe e reduktojnë nevojën për të përdorur pesticide të dëmshme.
Në anën tjetër një kontribut të madh që e japin zogjtë është edhe konservimi i bimëve. Ata pasi i hanë bimët, mbajnë farat në zorrët e tyre dhe i depozitojnë në vende të reja duke kontribuar në përhapjen e florës.

Meqenëse ne gjithmonë e më shumë po përballemi me humbjen e habitateve dhe pakësimin e vendeve të folenizimit të shpendëve, është parë e nevojshme që të realizohet një iniciativë e tillë, duke shpresuar që kjo të përcjellë mesazhin tek qytetarët dhe institucionet për shtim të kujdesit ndaj kësaj kategorie të rëndësishme të ekosistemit.

HumanRightivism
Embassy of Sweden in Pristina
Community Development Fund – CDF
EC Ma Ndryshe

Si funksionon cikli jetësor i një pylli të qëndrueshëm?

Faza 1. Fidanet rriten në serra derisa të jenë aq të forta sa të rriten në pyje.
Faza 2. Në moshën pesë vjeç fidanët transportohen nga shtëpitë e gjelbërta ku ato janë rritur nga farat.
Faza 3. Në moshën dhjetë vjeç, pemët janë tani në mjedisin e tyre natyror dhe çdo pesë vjet ato hollohen, duke u dhënë mundësinë pemëve të tjerë të bëjnë përparim në zonë.
Faza 4. Pas njëzet e pesë viteve të rritjes, pemët janë pothuajse gati për prerje. Rritja e tyre do të monitorohet me kujdes dhe midis njëzet e pesë dhe tridhjetë vjet, ata po i afrohen kohës për prerjen.
Faza 5. Pas tridhjetë vjetësh, pemët priten dhe drutë dërgohen në përpunim. Zona e lënë nga pemët është e hapur për mbjelljen e fidanëve dhe cikli fillon përsëri.

Community Development Fund – CDF

Embassy of Sweden in Pristina

HumanRightivism