Ecological tax that never contributed to the environment

The European Commission report states that this year, too, the Kosovo authorities have failed to adopt and implement measures to improve air quality, concluding that this failure poses a major threat to the health of the population. Although Kosovo is in dire need of environmental investment as it today faces uncontrolled pollution from obsolete power plants and toxic emissions from multiple sources, various governments for years have failed to implement sustainable interventions even though they have available had a specific budget which was derived from the ecological tax.

Since 2012, the citizens of Kosovo pay the ecological tax which for all these years has been collected in the name of environmental protection. The Republic of Kosovo in 2012 has adopted Law no. 04 / L-117 on Road and Ecological Tax of Vehicles and according to this law citizens are obliged to pay an annual tax on vehicle registration in an amount of 10 to 30 Euros depending on the ton of car.

According to the Kosovo Agency of Statistics, in 2020 alone, 355,829 motor vehicles were registered in Kosovo and consequently generated in the Kosovo budget through the ecological tax an amount of 4,261,350 Euros. If we look at the number of cars registered since 2012 when this law was approved, then it turns out that in Kosovo from 2012 to 2019 were registered 2,469,443 vehicles weighing under and over 3.5 tons, which is more than the budget that is dedicated to environmental protection, 28,025,670 Euros have been poured. And the known investments made from this amount for environmental protection to date are zero. Moreover, the Governments of Kosovo, having used such an amount have allowed Kosovo to be recognized in the world with Pristina which took the first place for air pollution in the whole globe.

The Law on Road and Ecological Vehicle Taxes has major shortcomings in itself. This law obliges owners of hybrid cars to pay the ecological tax – which is quite paradoxical. Instead of owners of vehicles that do not emit or emit low levels of pollutant gases being supported by state policies, they are instead forced to pay such a tax which is quite discouraging.

The Government of Kosovo must show institutional seriousness and take concrete steps to improve air quality in Kosovo. We are now in a period where the lives of citizens are becoming even more difficult. The COVID-19 pandemic is compounded by chemical gases that are causing major air pollution and deteriorating public health.

State institutions should start working to provide a sustainable solution to these long-standing pollution problems by increasing transparency in the management of the budget collected from environmental taxes, to review Law no. 04 / L-117 on road and ecological tax of vehicles, as well as to increase direct and emergency investments by cooperating with environmental experts in order to improve the current air quality and living of citizens.

Ekološki porez koji nikada nije doprineo životnoj sredini

Evropska Komisija navodi da ni ove godine kosovske vlasti nisu uspele da usvoje i primene mere za poboljšanje kvaliteta vazduha, zaključujući da ovaj neuspeh predstavlja glavnu pretnju zdravlju stanovništva. Iako je Kosovu prijeko potrebna investicija u životnu sredinu, jer se danas suočava sa nekontrolisanim zagađenjem zastarjelih elektrana i toksičnim emisijama iz više izvora, razne vlade godinama nisu uspjele da sprovedu održive intervencije iako su im na raspolaganju imao specifičan budžet koji je proizašao iz ekološke takse.

Od 2012. godine, građani Kosova plaćaju ekološku taksu koja se svih ovih godina prikuplja u ime zaštite životne sredine. Republika Kosovo je 2012. godine usvojila Zakon br. 04 / L-117 o putnom i ekološkom porezu na vozila i prema ovom zakonu građani su dužni da plaćaju godišnju naknadu za registraciju vozila u iznosu od 10 do 30 evra u zavisnosti od tone automobila.

Prema Kosovskoj agenciji za statistiku, samo u 2020. godini na Kosovu je registrovano 355.829 motornih vozila i posledično generisano u kosovskom budžetu putem ekološke takse u iznosu od 4.261.350 evra. Ako pogledamo broj automobila registrovanih od 2012. godine kada je ovaj zakon usvojen, onda se ispostavlja da je na Kosovu od 2012. do 2019. registrovano 2.469.443 vozila težine ispod i preko 3,5 tone, što je više od budžeta koji je posvećenoj zaštiti životne sredine uliveno je 28.025.670 evra. A poznate investicije od ovog iznosa za zaštitu životne sredine do danas su nula. Štaviše, vlade Kosova, upotrebivši takav iznos, dozvolile su da Kosovo bude priznato u svetu sa Prištinom koja je zauzela prvo mesto po zagađenju vazduha u celoj zemaljskoj kugli.

Zakon o porezu na drumska i ekološka vozila sam po sebi ima velike nedostatke. Ovaj zakon obavezuje vlasnike hibridnih automobila da plaćaju ekološku taksu – što je prilično paradoksalno. Umesto da vlasnici vozila koja ne emituju ili emituju nizak nivo zagađujućih gasova podržani državnom politikom, oni su umesto toga prisiljeni da plaćaju takav porez koji je prilično obeshrabrujući.

Vlada Kosova mora pokazati institucionalnu ozbiljnost i preduzeti konkretne korake za poboljšanje kvaliteta vazduha na Kosovu. Sada smo u periodu kada život građana postaje još teži. Pandemiju COVID-19 čine hemijski gasovi koji uzrokuju veliko zagađenje vazduha i pogoršavaju javno zdravlje.

Državne institucije treba da počnu da rade na pružanju održivog rešenja za ove dugogodišnje probleme zagađenja povećavanjem transparentnosti u upravljanju budžetom prikupljenim od poreza na životnu sredinu, kako bi preispitale Zakon br. 04 / L-117 o drumskom i ekološkom porezu na vozila, kao i da poveća direktna i hitna ulaganja saradnjom sa stručnjacima za zaštitu životne sredine u cilju poboljšanja trenutnog kvaliteta vazduha i života građana.

Taksa ekologjike që kurrë nuk kontribuoi për mjedisin

Raporti i Komisionit Europian deklaron se edhe këtë vit autoritetet e Kosovës kanë dështuar të miratojnë dhe zbatojnë masa për të përmirësuar cilësinë e ajrit duke ardhur në përfundimin që ky dështim përbën një kërcënim të madh për shëndetin e popullatës. Edhe pse Kosova ka nevojë të madhe për investime ekologjike meqenëse sot ballafaqohet me ndotje të pakontrolluar nga termocentralet e vjetruara dhe emetimet toksike që vijnë nga burime të shumta, qeveritë e ndryshme për vite me radhë kanë dështuar të zbatojnë intervenime të qëndrueshme edhe pse në dispozicion kanë pasur buxhet specifik i cili ka rrjedhur nga taksa ekologjike.

Që nga viti 2012 qytetarët e Kosovës paguajnë taksën ekologjike e cila për tërë këto vite është mbledhur në emër të mbrojtjes së mjedisit. Republika e Kosovës në vitin 2012 ka miratuar Ligjin Nr. 04/L-117 për Taksën Rrugore dhe Ekologjike të Automjeteve dhe sipas këtij ligji qytetarët obligohen që të paguajnë një taksë vjetore për regjistrimin e automjeteve në një shumë nga 10 deri 30 Euro në varësi të tonelatës së makinës.

Sipas Agjencisë së Statistikave të Kosovës vetëm në vitin 2020 në Kosovë janë regjistruar 355,829 mjete motorike dhe rrjedhimisht kanë gjeneruar në buxhetin e Kosovës me anë të taksës ekologjike një shumë prej 4.261.350 Euro. Nëse shohim numrin e makinave të regjistruara që nga viti 2012 kur ky ligj është miratuar atëherë del se në Kosovë që nga viti 2012 deri në vitin 2019 janë regjistruar 2.469.443 automjete me peshë nën dhe mbi 3.5 tonë e që i bie se në buxhetin që i është dedikuar mbrojtjes së mjedisit janë derdhur 28.025.670 Euro. E investimet e ditura e të realizuara nga kjo shumë për mbrojtje të mjedisit deri më sot janë zero. Madje, Qeveritë e Kosovës, duke pasur në shfrytëzim një shumë të tillë kanë lejuar që Kosova të njihet në botë me Prishtinën e cila zuri vendin e parë për ndotje të ajrit në gjithë globin.

Ligji për Taksën Rrugore dhe Ekologjike të Automjeteve ka të meta të mëdha në vetvete. Ky ligj i obligon pronarët e makinave hibride të paguajnë taksën ekologjike – gjë që është mjaft paradoksale. Në vend se pronarët e automjeteve që nuk bëjnë emetim apo bëjnë emetim të ulët të gazrave ndotës të mbështeten nga politikat shtetërore, ata përkundrazi detyrohen të paguajnë një taksë të tillë që është mjaft dekurajuese.

Qeveria e Kosovës duhet të tregojë seriozitet institucional dhe të ndërmerr hapa konkret në përmirësimin e cilësisë së ajrit në Kosovë. Tani jemi në një periudhë ku jeta e qytetarëve po vështirësohet edhe më shumë. Pandemisë COVID-19 po i shtohen edhe gazrat kimik që po shkaktojnë ndotje të madhe të ajrit dhe përkeqësim të shëndetit publik.

Institucionet shtetërore duhet të fillojnë punën për ofrimin e një zgjidhje të qëndrueshme ndaj këtyre problemeve shumëvjeçare të ndotjes përmes rritjes së transparencës në menaxhimin e buxhetit të grumbulluar nga taksa ekologjike, të rishikojnë Ligjin Nr. 04/L-117 për taksën rrugore dhe ekologjike të automjeteve, si dhe të shtojnë investimet direkte dhe emergjente duke bashkëpunuar me ekspertët mjedisor në mënyrë që të përmirësohet cilësia aktuale e ajrit dhe e jetesës së qytetarëve.